خزائن الملوك ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٣
جنس چهارم رائحه است
و گاهى اين نوع بىتقدم مرض پديد آيد بواسطهء تكثر مادهء بلغم در تن و منذر بود بسكته يا صرع يا تشنج يا فالج ششم رصاصى و آن سپيد مائل بسبزى اندك بود و آنچه از كمودت بلغم پديد آيد بىرسوب و بىنضج مىباشد و آنچه از مخالطت سودا با بلغم ظهور پذيرد با رسوب و نضج بود و اين هر دو نوع ردى باشد هفتم لبنى كه سپيد با غلظت باشد و اين يا از بلغم غليظ بود يا از ذوبان و بلغمى بىحرارت بود و ذوبانى با حرارت و اشتعال و بول لبنى در امراض حاده مهلك باشد دوم مجازى يعنى مشف مانند آب و اين دلالت كند بر اكثار آب و تخمه و بلغم مائى بالافراط يا بر عدم تصرف طبيعت در مائيت و برد مفرط و اين قسم ردى بود و يا بر سدهء كبد دال باشد و گفته‌اند كه بول اهالى شبيه بزيت در حميات حاده منذر بموت يا بدق باشد و اگر بر سر بول سپيد رقيق همچو ابر ثفلى بود كفك‌وار سخت خطرناك باشد خاصه كه كف بزردى زند و اگر درين حال رعاف پديد آيد دليل قرب مرگ بود
اما الوان مركبهء بول
اما الوان مركبهء بول
نخستين غسالىست
نخستين غسالىست
يعنى شبيه بآبى كه گوشت تازه در ان شسته باشند و اين از ضعف مغيرهء جگر و ضعف جاذبهء عروق اكثر مىباشد و گاه بود كه از ضعف جاذبهء همه تن بسبب سقوط قوت و يا بواسطهء استغناى قوت از جذب بنا بر افراط امتلا بظهور گرايد دوم زيتى و اين دوگونه باشد يكى آنكه در دسومت همچو زيت بود و اين قسم از ذوبان اعضا باشد دوم آنكه در قوام و لون و لزوجت همچو زيت بود و اين از اخلاط مختلفهء غليظهء لزجه واقع شود و هر دو قسم ردىست و گاه باشد كه بول زيتى بندرت از استفراغ مواد دسم بر سبيل بحران بوقوع آيد و درين صورت نيكو باشد و گفته‌اند كه بول زيتى ذوبانى كه در امراض حاده روز چهارم بمنصهء ظهور رسد منذر بود بموت هفتم روز سوم ارغوانى كه ارجوانى خوانند و اين دال بود بر احتراق شديد و ردى و قتال بود چهارم برنگ نخوداب و اين بيشتر حوامل را پديد آيد
جنس دوم قوام بول ست
جنس دوم قوام بول ست
و اين سه قسم باشد رقيق غليظ معتدل بينهما رقيق دلالت كند بر كمى انهضام و تخمه و بر عدم نضج و يا بر سدد عروق و مجارى بول و يا بر ضعف مجارى كليه و مجاريى كه مرور كند از ان بول طرف مثانه و يا بر زيادتى نوشيدن آب يا بر برودت مع اليبس و غليظ دال بود بر هضم و بر نضج اخلاط و دفع طبيعت و يا بر عدم نضج و يا بر انفجار ورم اعضاى باطن و يا از اختلاط مواد غليظ القوام با مائيت و آن در انتهاى مرض مىباشد و يا بر انفتاح سده و معتدل القوام دلالت كند بر نضج
جنس سوم صفا و كدرست
جنس سوم صفا و كدرست
صافى دلالت كند بر نضج تام و سكون اخلاط و كدر بر عدم نضج و بر سقوط قوت و بر ورم احشا
جنس چهارم رائحه است
جنس چهارم رائحه است
و اين دو نوع‌ست ذوى الرائحه و عديم الرائحه و ذوى الرائحه توزيع يابد بر پنج قسم نخستين معتدل الرائحه و اين دلالت كند بر نضج دومى