خزائن الملوك ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١١
قسم سوم اخضر
دومى وردى مشابه برنگ گل سرخ سومى احمر قانى كه بسيار سرخ بود چهارمى احمر اقتم كه سرخ مائل بسياهى بود مع غبرت مانند لون پرهاى پشت باز و اين هريك نسبت بمرتبهء ما قبل آن دلالت مىكند بر غلبهء خون و حرارت يعنى دلالت وردى بيشتر از اصهب و دلالت قانى بيشتر از وردى و دلالت اقتم بيشتر از قانى مىباشد و گفته‌اند كه بول شديد الحمرت كثير المقدار در يرقان دليل نيك باشد و دال بر قوت طبيعت بود و بول سرخ كمودت مائل قليل المقدار در يرقان اسلم نباشد و گاه مىباشد بول سرخ بسبب برودت چنانچه در فالج و سوء القنيه بود و گاه مىباشد بباعث درد كه مقارن آلات بول بود چنانچه در قولنج و گفته‌اند كه بول سرخ رقيق دليل درازى مرض باشد و سرخ غليظ كه رسوب نكند و صاف نشود نشان هلاكت بود و سرخ كه رسوب نيز سرخ كند با سلامت بود و همچنين آنچه در وى رسوب سفيد باشد دليل قوت ماده و انضاج طبيعت و اميد سلامتى باشد و محمد زكريا گويد كه بول سرخ كه غليظ بود و رسوب آن سپيد باشد دال بر بسيارى خلط خام بود و اگر در امراض حاده بول از ابتدا سرخ شود و رسوب نكند و هم بران و تيره بماند دليل ضعف جگر و ورم اوست و خطرناك باشد و اگر در حميات محرقه و امراض حاده بول خون محض آيد دال بر هلاكت عاجل باشد و ايضا چون در امراض حاده بول سرخ و غليظ و منتن بود و بتقطير آيد خطرناك باشد و اگر در حميات گرم و حميات مختلط بول سرخ و غليظ بود و رسوب بسيار كند دليل سلامت و زوال مرض باشد اما اگر رسوب نكند يا اندك كند دال بر درازى مرض باشد و نشان نكس مرض بود و ايضا در امراض حاده بول سرخ و اندك خاصه كه رسوب زرد كند دليل سوء حال مريض بود و در امراض دموى بول سرخ و غليظ بىرسوب دليل خامى ماده باشد و چون پس از زوال تپ بول سرخ ماند دليل حرارت جگر بود و البته تپ نكس كند و اگر با ضعف معده و خارش اعضا بول سرخ و رقيق بود دليل يرقان و غلبهء صفرا باشد و اگر در يرقان مدتى بول سرخ و صاف بود دال بر سدهء قوى و منذر باستسقا باشد و بول شديد الحمرة در استسقا بد باشد و نجات كمتر بود و بول احمر دال بر بحران آنست كه اگر روز چهارم از شروع مرض بول سرخ شود بحران روز هفتم افتد و اگر هفتم سرخ شود بحران روز چهاردهم افتد و اگر يازدهم يا چهاردهم سرخ شود بحران روز هفتدهم افتد يا بستم و اگر بستم سرخ شود بحران پس از چهل روز افتد
قسم سوم اخضر
قسم سوم اخضر
كه رنگ سبز باشد و آن پنج مرتبه دارد يكى فستقى شبيه برنگ پسته دومى آسمان جوفى شبيه برنگ آسمان سومى نيلنجى مشابه برنگ آبى كه نيل در ان مذاب باشد و هر واحد ازين سه مرتبه دلالت كند بر برودت زياده از مرتبهء ما قبل خود يعنى دلالت آسمانى بر برودت بيشتر از فستقى و دلالت نيلنجى فزون‌تر