فصول الأعراض ( شرح حدود الأمراض ) — الصفحة ٤٨
بنات الليل
بقرانيطس باشد و اين تسميه از قبيل تسميه شى باسم عرض لازم‌ست چه مرض فى الحقيقت تسخن و ترفق روح باصره است نه بغض فافهم
فصل دهم در موحده با كاف
فصل دهم در موحده با كاف
و فيه ايضا مرض واحد
بكم
بكم
بضم اول و سكون ثانى و ميم علتىست كه با وى انسان قادر بر تكلم نباشد و فارسى وى گنگيست و صاحبش را بتازى ابكم بر وزن احسن و بكم بر وزن حسن و بكيم بر وزن شريف نامند و به فارسى گنگ بالضم خوانند و تساعده اللغة ايضا و بعضى از علل حدوث اين علت از مبحث اعتقال بوضوح مىانجامد فليرجع
فصل يازدهم در موحده با لام
فصل يازدهم در موحده با لام
مشتمل بر سه مرض
بليان
بليان
بفتح اول و سكون ثانى و فتح موحده ثانى و الف و نون عبارت از وسواس و انديشه بد در دل افگندنست و تساعده اللغة ايضا و حدوث اين مرض در امراض سوداوى چون جنون باقسامه و ماليخوليا و ما يناسبها دست دهد و وى فى الحقيقت عرض امراض سوداويه است و چون مستقر و مستحكم شود بطريق اعراض ديگر براسه و فى نفسه مرض گردد هذا
بلخيه
بلخيه
بفتح اول و سكون ثانى و كسر خاء معجمه و شد تحتانى و هاء موقوفه قرحه‌ايست مع البثور كه با خشك‌ريشه و سيلان صديد و زرداب بمنصه ظهور رسد و از خواص ويست كه گرداگرد او خورده شود و از آنكه ماده موجبه وى سمى و ذى عفونت و خباثت باشد بنا بر وصول ابخره متعفنه خبيثه بدل و دماغ خالى از احداث خفقان و غشى نباشد و توليد حمى نيز از ان بعيد نيست و لكثرة وقوعه فى البلخ بدان منسوب شده و چون بسعفه رويه من حيث البثور ماند از جنس وى شمرده‌اند و مولف در طب اكبر در مبحث قروح از اقسام قروح ساعيه نوشته لكن قروح ساعيه بىخشكريشه باشد و بلخيه معرى از ان نباشد مگر آنكه مراد از خشك‌ريشه كثير الحجم باشد فافهم و باشد كه علت حدوث اين علت لسع و ؟ ؟ ؟ ريه رديه چون بمعوض خيث در تيلا و امثال آن باشد
بلع الابره و الشوك
بلع الابره و الشوك
و غيرهما محتاج بيان و مفتقر تبيان نيست اما اين‌قدر بايد دانست كه چون اشياء مذكوره بسببى از اسباب فروبرده شوند و در حين يتشبث كردند على حسب مراتب التشبث باحداث نخس و ؟ ؟ ؟ خلمه و نفث الدم انجامند و حيله اخراج اينان در كتب قوم بتفصيل و توضيح مذكورست
فصل دوازدهم در موحده با نون
فصل دوازدهم در موحده با نون
و فيه مرض واحد
بنات الليل
بنات الليل
پوشيده نماند كه بنات بموحده مفتوحه و نون كذلك و الف و فوقانى جمع بنت بالكسرست كه به فارسى دختر گويند دليل بتازى شبست و بنات الليل در عرف اطبا عبارت از بثور صغار ذى خشونت شديده و حكه قويه است كه در شب و هواء بارد ظاهر شود لهذا بدين اسم موسوم شده و علت موجبه اين علت احتباس فضول و ابخره واجب التحليل به علت كثافت جلد و ضيق مسام‌ست چه هرگاه در اصل خلقت جلد كثيف و مسامات ضيق باشند در وقت شب و احيان بارده بنا بر اجتماع حرارت در باطن و جودت هضم ابخره بكثرت گرايند و بمعاونت هوا كثافت و ضيق اشتهاء پذيرد و حدوث علت مذبوره صورت