فصول الأعراض ( شرح حدود الأمراض ) — الصفحة ٢٩٦

وجع

بر وزن بواسير على ما مر فى فصل الالف من هذا الباب جمع ناصورست و اطبا آن را كه نزد طرف معاء مستقيم حادث شود به اين اسم مخصوص دارند

فصل پانزدهم در هاء

هوز مشتمل بر سه مرض

نهس

بفتح اول و سكون ثانى و سين مهمله و بشين معجمه نيز آمده لغة و اصطلاحا بدندان گزيدن‌ست يقال نهس الانسان و الحية و لا يقال نهس العقرب زيرا كه لسع عقرب از نيش دم باشد نه از دندان

نهله

بفتح اول و سكون ثانى و فتح كاف و وقف هاء لغة و اصطلاحا عبارت از مرض و محنة و صعوبت ست

نهم

بفتح اول و ثانى و سكون ميم لغة و اصطلاحا عبارت از شره و حرص بر طعامست

فصل شانزدهم در تحتانى

و فيه مرض واحد

نيدلان

بفتح اول و سكون ثانى و ضم دال مهمله و بفتح وى نيز آمده و فتح لام و الف و نون لغة و اصطلاحا كابوس‌ست و مر

باب الواو

و فيه خمسة عشر فصلا

فصل اول در الف

و فيه مرض واحد

وافده

بواو و الف و فا و دال مهمله و ها علتىست كه مختص بدل يا ناحيه وى باشد

فصل دوم در موحده

مشتمل بر دو مرض

و با

بفتح اول و ثانى و قصر الف و بمد وى نيز آمده فى الحقيقت عبارت از فساديست كه بجوهر هو اعلى ما مر مفصلا فى الحميات بنا بر اسباب سماوى يا ارضى عارض گردد و از آن رو حمى وبائى و طاعون حادث شود و بر نفس طاعون و مرض عام اطلاق اين لفظ مشتهر گشته و در لغت بمعنى مرگ عام آمده

وبش

بفتح اول و ثانى و سكون شين معجمه بياض و سفيديست كه بر ناخن ظاهر شود و اوباش بر وزن اوصاف جمع وىست و اغلب كه اين لفظ مرادف برص الاظفار باشد

فصل سوم در مثلثه

و فيه مرض واحد

وثى

در لغة عام بواو و مثلثه و تحتانى آمده و صحيح بهمزه موضع تحتانيست و بالجمله عبارت از انزعاج استخوان و زوال وى از موضع خود بدون انخلاع ست و ظهور كاواكى حسب خروج مفصل در يك جانب و نتو در جانب ديگر و امكان بعض حركات آن عضو مع التعذر بر ان دلالت كند

فصل چهارم در جيم

مشتمل بر پنج مرض

و جاء

بكسر اول و فتح ثانى و الف ممدوده آنست كه هر دو خصيه مرد كوفته شود كوفتنى شديد بحيثيتى كه شهوت برود و بعضى گفته كه عبارت از كوفته شدن عروق خصيه است و در حديث نكاح آمده فمن لم يستطع فعليه بالصّوم فانّه له و جاء

وجع

بفتح اول و سكون ثانى و عين مهمله در لغت بمعنى مطلق درد آمده و در اصطلاح اطبا عبارت از ادراك محسوس منافى من حيث هو منافىست و و جاع بر وزن وقاع و اوجاع بر وزن اوباش جمع وى و الم على ما هو الاصح مرادف وجع‌ست و بقول عموم الم و خصوص وجع قرشى عليه الرحمه منفرد گشته و در اثناء ذكر صداع ذكر وجع و الم