فصول الأعراض ( شرح حدود الأمراض ) — الصفحة ١٨٥
سدر
اعراض حسب قرب و بعد موضع آفت از معده است و درد زير ناف و برآمدن خون و خراط پيش از براز بيشتر از دلائل سحج امعا سفليست و تقدم خون و خراط و تاخير آن و اختلاط و عدم اختلاط او با براز بحسب وقوع سحج در مواضع علوى يا سفلى اخراى امعاست و سحج برودهء مستقيم با خون و خراط و سميت و شحميت يار باشد و كذلك سحج قولون اما در ان شائبه از دسومت نباشد اگرچه با خون و خراط رطوبت لزج در ان نيز ظاهر شود و در سحج امعا عليا بنا بر قرب جگر و كثرت عروق درد بشدت بود خاصه اگر محل آفت صائم بود و خراط امعا عليا باريك باشد فائده اسهال صفراوى در مدت كم از دو هفته و بلغمى در يك ماه و سوداوى در يك چله بتقرح امعا مىانجامد
فصل چهارم در سين مهمله با دال مهمله
فصل چهارم در سين مهمله با دال مهمله
مشتمل بر پنج مرض
سداد
سداد
بضم اول و فتح ثانى و الف و دال مهمله ثانيه لغة و اصطلاحا آنست كه بسببى از اسباب منفذ بينى منسد شود و گرفته گردد بنهجى كه دم زدن متعسر گردد و مادهء معتادة الانحدار از ان منحدر نشود و از ان رو ثقل تا در ان جايگاه محسوس شود
سدد
سدد
بضم اول و فتح ثانى و دال مهمله ثانيه جمع سدّه بالضم و التشديدست و تارة بر لزوجات و غلظتها كه بنا بر تشبث و بقاء خود در مجارى و عروق ضيقه از نفوذ غذا و فضلات در ان راسا مانع آيد و اخرى بر ان غلظت و لزوجت كه مانع النفوذ بعض دون بعض باشد اطلاق يابد و مثال ثانى آنكه چون گويم كه رقت بول دال بر سده‌هاست معنى آن بود كه سده نفوذ ؟ ؟ ؟ حرسخين را از انحدر مانع آيد پس بول صافى و رقيق برايد و علامه شيرازى گفته بايد دانست كه نزد اطبا انسداد غير سده است چه انسداد را خاصة بر مسام جلد و افواه عروق هنگامى كه بانضمام گرايند اطلاق مىكنند و گاهى بر ان صلابت كه بر سر جراحت بمنزلهء پوست برويد اطلاق سدد مىكنند هذا اكنون بايد دانست كه سده در لغت بمعنى در سرا آمده و المناسبة بينه و بين الخلط السما ؟ ؟ ؟ و لا يخفى على العاقل فضلا عن الفاضل
السدّة فى الخيشوم
السدّة فى الخيشوم
پوشيده نماند كه خيشوم بفتح خاء معجمه و سكون تحتانى و ضم شين معجمه و سكون واو و ميم على ما حققه الجوهرى و هو المشهور فضاى بينىست و سده خيشوم عبارت از چيزىست كه در داخل خيشوم به نهجى محتبس گردد كه هيچ چيز را از حلق بسوى بينى و بالعكس نافذ شدن ندهد
سدر
سدر
بفتح اول و سكون ثانى و جاء بالفتح ايضا و راء مهمله در لغت بمعنى تحير بصر آمده و در اصطلاح اطبا حالتيست كه عند الحدوث وى مردم بيفتد و بنا بر ضعف قوى دماغيه و امتناع نفوذ روح باصره بعصبهء مجوفه على ما سيفهم ان شاء اللّه تعالى بىثقل عظيم در سر و تاريكى چشم در بصر احساس كند و بسبب تحرك هواى ساكن در افضيهء دماغ تبعية حركات مضطربهء روح نفسانى در ان جايگاه و گاه باشد كه در هر دو گوش طنين دريابد و باشد كه بناء على شدت برد دماغ يا بازماندن نفس مطلقا از تصرف در