فصول الأعراض ( شرح حدود الأمراض ) — الصفحة ١٣٣
حول
بدن نيمرنگ و رقيق گردد و بالجمله اگر صفرا غالب بود امارات او قريب بعلامات غب خالصه و اگر رطوبت غالب بود آثار وى بامارات بلغمى نزديك و اگر هر دو متعادل بوند علامات نيز بين اين و آن باشند
صنف دوم آنكه عروض دمى از تركب مادتين مذكورتين بنهجى كه مواضع تعفن هريكى ازينها غير موضع تعفن ديگر بود باشد
صنف دوم آنكه عروض دمى از تركب مادتين مذكورتين بنهجى كه مواضع تعفن هريكى ازينها غير موضع تعفن ديگر بود باشد
و ويرا شطر الغب گويند و وجه تسميهء آن مع سافيه با فوائد ديگر بعون اللّه تعالى و حسن توفيقه در حرف شين معجمه مذكور خواهد شد فانتظر اما اكنون همين قدر بايد دانست كه حمى مذكوره اگر مركب از غب دائره و مواظبه باشد هرروزه نوبت كند اما يك روز در ميان كه روز اخذ غب بود بشدت بسيار و بآثار صفرا يا دو روز ديگر سبك و كم‌نما و از امارات صفرا مبرا باشد و بالجمله از حميات مزمنه است كه به نه ماه بلكه يك سال متمادى شود و گاهى بدق يا حاده منجر گردد انتباه در باب حميات در اكثر جا از ترتيب مؤلف رح اعراض نموده به ترتيب جديده كه قريب ترتيب كتب معالجات‌ست توضيحا للمرام و تقريبا الى الافهام پرداخته اما دقيقه از مقصود مؤلف بحسب فهم ناقص خود فرونگذاشته حميقا بحاء مهمله و ميم و تحتانى و قاف و الف بر وزن غبيرا لفظ تازيست و بفارسىباد آبله و خسچك و خارك و به تركى چيچك نامند و شيخ الرئيس نظر بر اينكه حباب آن نسبت به بثور حصبه و جدرى كبير الحجم اما قليل العدد و سليم‌تر از انها باشند نوشته كه آن چيزيست در ميان جدرى و حصبه لكن مولانا سمرقندى و ديگر متاخرين از انواع جدرى دانسته‌اند و ابن تلميذ بنا بر سهل الزوال و عديم الاعراض الشديده بودن آن از بثور حفيفه بىاعتبار كه وجود و عدم آن برابر باشد شمرده و بالجمله عبارت از حباب كبار ابيض اللون ست كه بر سبيل تفرقه فقط بر ظاهر بدن ظهور نمايد لهذا از سوء تنفس و اختلاط عقل و ديگر اعراض هائله كه جدرى و حصبه از انها خالى نباشد عارى باشد و سبب وى بعينه سبب جدرىست اما شائبه عفونت در ان نبود براى همين بىتب بود
فصل دوازدهم در حاء مهمله با نون
فصل دوازدهم در حاء مهمله با نون
و فيه مرض واحد
حنطيّه
حنطيّه
بكسر اول و سكون ثانى و كسر طاء مهمله و فتح تحتانى مشدده و هاء موقوفه قسمىست از بثور كه بر پيشانى ظهور نمايد و به شكل حنطه كه به فارسى گندم گويند دراز مىباشد لهذا بدين اسم موسوم شده و مادهء آن ميل بدمويت دارد براى همين سرخ‌رنگ باشد و اگر مادهء آن مائل بصفراويت بود پهن و زردرنگ مانا بدانهء عدس بود بعدسيه موسوم گردد
فصل سيزدهم در حاء مهمله با واو
فصل سيزدهم در حاء مهمله با واو
مشتمل بر دو مرض
حول
حول
بفتح اول و قيل بكسر ها و فتح ثانى و سكون لام آنست كه هرچه به نظر مردم درآيد رو نمايد و اين علت از علل رطوبت جليديه است و سبب كلى وى تخالف نام‌ست كه در جليديه هر دو چشم بهر سبب كه