فرهنگ فارسى برهان قاطع ( فارسى ) — الصفحة ٥٩٩

صاع زر يوسف -

گفتار پانزدهم از كتاب برهان قاطع در حرف صاد بىنقطه با حروف تهجى مبتنى بر ده بيان و محتوى بر هفتاد و هفت لغت و كنايت و يك انجام كه آن هم مشتمل است بر هشت لغت كه اول آنها ضاد نقطه‌دار باشد

گفتار پانزدهم از كتاب برهان قاطع در حرف صاد بىنقطه با حروف تهجى مبتنى بر ده بيان و محتوى بر هفتاد و هفت لغت و كنايت و يك انجام كه آن هم مشتمل است بر هشت لغت كه اول آنها ضاد نقطه‌دار باشد

بيان اول در صاد بىنقطه با الف مشتمل بر هيجده لغت و كنايت

بيان اول در صاد بىنقطه با الف مشتمل بر هيجده لغت و كنايت

صاب -

صاب -

به سكون باى ابجد هر نباتى را گويند كه آن را شيرى باشد يعنى در وقت بريدن و شكستن از آن چيزى برآيد سفيد مانند شير و به صفاهانى سبب را كه تفاح باشد صاب خوانند و در عربى حنظل را گويند .

صابوته -

صابوته -

با ثالث به واو رسيده و فتح فوقانى زن پير هفتاد ساله را گويند .

صابون -

صابون -

با ثالث به واو كشيده و به نون زده معروف است و آن چيزى باشد كه بدان جامه و امثال آن شويند و مسهل خام است .

صاحب -

صاحب -

با حاى بىنقطه بر وزن كاتب وزير را گويند و به معنى خداوند هم آمده است و عربى است .

صاحب افسر كردن -

صاحب افسر كردن -

كنايه از حضرت عيسى عليه السلام است .

صاحب امضا -

صاحب امضا -

به كسر همزه و سكون ميم و ضاد نقطه‌دار به الف كشيده كنايه از وزير و نويسندگان باشد .

صاحب جوزا -

صاحب جوزا -

كوكب عطارد را گويند چه برج جوزا خانه اوست .

صاحب خاطران -

صاحب خاطران -

كنايه از شاعران و اهل سخن و خوش طبعان باشد .

صاحب خبر -

صاحب خبر -

با باى ابجد بر وزن صاحب نظر كنايه از حاجبان و نقيبان و معرفان و ايلچيان باشد .

صاحب خطران -

صاحب خطران -

كنايه از ملوك و سلاطين و امرا و مشاهير باشد .

صاحب راى -

صاحب راى -

به معنى وزير است چه راى در اصطلاح وزير را گويند و كنايه از شيخ بو على هم هست به اعتبار اين كه وزير فخر الدوله پادشاه رى بوده .

صاحب سفران افلاك -

صاحب سفران افلاك -

كنايه از سبعهء سياره است كه زحل و مشترى و مريخ و آفتاب و زهره و عطارد و ماه باشد .

صاحب سنگ -

صاحب سنگ -

كنايه از مردم با وقار و صاحب قدر و تمكين باشد و كنايه از غيبت كننده و طعنه زننده هم هست .

صاحب صابى -

صاحب صابى -

با باى ابجد كنايه از عيسى ( ع ) است و نام مردى بوده صاحب فطرت و فطانت عالى داشته و ستاره پرستى را او به هم رسانيده است .

صاحب عين دبران -

صاحب عين دبران -

كنايه از برج ثور است كه برج دويم باشد از جمله دوازده برج فلك .

صاحب كف بيضا -

صاحب كف بيضا -

كنايه از حضرت موسى عليه السلام است .

صاره -

صاره -

به فتح راى قرشت به زبان اندلس گلى است كه آن را به فارسى فيل‌گوش خوانند و به عربى لوف الصغير گويند .

صاع زر يوسف -

صاع زر يوسف -

كنايه از آفتاب جهانتاب است .