فرهنگ فارسى برهان قاطع ( فارسى ) — الصفحة ٤

مقدمه :

بكشند چه فقير جامع لغات و تابع ارباب لغت است نه واضع و باللّه التوفيق .

ابيات

چو برهان از ره توفيق يزدان * مر اين مجموعه را گرديد جامع

پى تاريخ اتمامش قضا گفت * كتاب نافع برهان قاطع

فايدهء اول : در بيان معرفت زبان درى و پهلوى و فارسى .

فايدهء دوم : در بيان چگونگى زبان فارسى .

فايدهء سيم : در بيان معرفت تعداد حروف تهجى و تفرقه ميان دال و زال و صيغه‌هايى كه در فارسى مقرر است .

فايدهء چهارم : در بيان تجويز تبديل هر يك از حروف بيست و چهارگانه فارسى به حروف ديگر .

فايدهء پنجم : در ضماير و آن از چند حرف به هم مىرسد .

فايدهء ششم : در بيان حروف مفرده كه در اوايل و اواسط و اواخر كلمات به جهت دريافت معانى مقصوده بياورند .

فايدهء هفتم : در ذكر حروف و كلماتى كه به جهت حسن و زيب كلام مىآورند .

فايدهء هشتم : در بيان معانى حروف و كلماتى كه در آخر اسماء و افعال به جهت معانى گوناگون درآورند .

فايدهء نهم : در بيان توصيف آنچه صاحبان املا را از دانستن آن گريز نيست و اللّه اعلم .

گفتار اول : در حرف همزه با حروف تهجى مبتنى بر بيست و هفت بيان .

گفتار دوم : در حرف باى ابجد با حروف تهجى مبتنى بر بيست و پنج بيان .

گفتار سيم : در حرف باى فارسى با حروف تهجى مبتنى بر بيست و يك بيان .

گفتار چهارم : در حرف تاى قرشت با حروف تهجى مبتنى بر بيست و چهار بيان و يك انجام كه آن محتويست بر چند لغت كه اول آنها ثاى مثلثه باشد .

گفتار پنجم : در حرف جيم ابجد با حروف تهجى مبتنى بر بيست بيان .

گفتار ششم : در حرف جيم فارسى با حروف تهجى مبتنى بر بيست و دو بيان .

گفتار هفتم : در حرف حاى حطى با حروف تهجى مبتنى بر سيزده بيان .

گفتار هشتم : در حرف خاى ثخذ با حروف تهجى مبتنى بر بيست بيان .

گفتار نهم : در حرف دال ابجد با حروف تهجى مبتنى بر بيست و يك بيان و يك انجام كه آن محتويست بر چند لغت كه اول آنها ذال نقطه‌دار باشد .

گفتار دهم : در حرف راى قرشت با حروف تهجى مبتنى بر بيست و سه بيان .

گفتار يازدهم : در حرف زاى هوّز با حروف تهجى مبتنى بر هيجده بيان .

گفتار دوازدهم : در حرف زاى فارسى با حروف تهجى مبتنى بر ده بيان .

گفتار سيزدهم : در حرف سين بىنقطه با حروف تهجى مبتنى بر بيست و چهار بيان .

گفتار چهاردهم : در حرف شين نقطه‌دار با حروف تهجى مبتنى بر بيست و سه بيان .

گفتار پانزدهم : در حرف صاد بىنقطه با حروف تهجى مبتنى بر ده بيان و يك انجام كه آن محتويست بر چند لغت كه اول آنها ضاد نقطه‌دار باشد .

گفتار شانزدهم : در حرف طاى حطى با حروف تهجى مبتنى بر دوازده بيان و يك انجام كه آن محتويست بر چند لغت كه اول آنها ظاى نقطه‌دار باشد .