طب سنتى سينا ( درمان بيماريهاى مختلف با گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣

خلاصه‌اى از اصطلاحات و حالات مختلف نبض :

8 - ضربان ضعيف : دليل است بر ضعف قواى بدن .

9 - ضربان سريع : دليل است بر احتياج شديد بافتهاى بدن به اكسيژن و عدم كفايت اكسيژن و مواد غذائى ارسالى به بافتهاى بدن .

10 - ضربان كند ( بطيئى ) : دليل است بر عدم احتياج شديد بافتهاى بدن به اكسيژن و كفايت دستگاه گردش خون در رسانيدن اكسيژن و ساير مواد به بافتهاى بدن .

11 - ضربان صلب : يعنى ضربانى كه بفشار انگشتان بر روى نبض ساقط نگردد .

و نبض از حركت بازنايستد بلكه به انگشتان محكم‌تر برخورد كند - دليل است بر يبوست مزاج .

12 - ضربان ليّن : اين حالتى است كه نبض به نرمى مىزند و اگر انگشتان را بر روى نبض فشار دهيم از حركت بازمىايستد دليل است بر غلبه رطوبات بر بدن .

13 - ضربان متواتر : يعنى زمان حركت و سكون شريان كم باشد - دليل است بر ضعف قواى جسمى و روحى .

14 - ضربان فاصله‌دار منظم : يعنى ضربانهاى نبض پىدرپى نباشد ( معمولا قلب افراد ورزشكار چنين حالتى دارد ) بلكه بين ضربانها فاصله‌اى باشد دليل است بر قوه و قدرت قواى حياتى .

15 - ضربان منتظم : ضربانها منظم است و زمان حركت و سكون در ضربانها مساوى است دليل است بر اعتدال مزاج و تشابه حال بدن و صحت قلب و رگهاى مربوط به آن .

16 - ضربان غير منتظم : دليل است بر بدى حال بيمار .

علاوه بر علائم بالينى ذكرشده پزشكان سنتى از عوامل ديگرى نظير بار زبان ، نحوه صحبت كردن بيمار و رنگ چهره و بعضى عوامل ديگر نيز استفاده مىنمايند .