سفينه سليمانى ( سفرنامه سفير ايران به سيام ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٣
شمارهء 70
براى استراحت و خواب روى زمين دراز ميكشد . در نوع آسيائى فيل نر فقط داراى ( عاج ) دندانهاى انياب دراز است . طول دندانهاى فيل آسيائى بطور متوسط 60 / 1 متر و وزن يك جفت عاج آن در حدود 35 كيلوگرم مىباشد .
( Blond , The Elephants . London . 1961 . )
اگر ذرع را بطوريكه قبلا اشاره شد 70 سانتيمتر محسوب داريم اندازه‌هائى كه مؤلف سفينه يادداشت كرده كاملا با حقيقت وفق مىنمايد . ضمنا نيز متذكر گرديم كه منظور از فيل‌هاى « طرف حبش » كه در متن آمده فيل نوع افريقائى است كه در آن زمان مركز مهم صيد آن و تجارت عاج مستعمره پرتغالى موزامبيك بوده است .
شمارهء 70
شمارهء 70
مادهء رنگى را كه در فارسى لك يا لاك ( به اقتباس از هندى لاكه
( Lakh
ميگوئيم از زمانهاى بسيار قديم در ايران مورد استفاده قرار ميگرفته است . صاحب « سفر دور درياى احمر » كه در اواخر قرن اول ميلادى نگاشته شده از « رنگ لاك »
( Lakkos Chromatinos )
نام ميبرد ( هابسن - جابسون . كتاب ياد شده . ص 499 ) و همچنين ائلين حكايت‌پرداز مشهور رومى قرن سوم ميلادى در طبايع الحيوان مىنويسد كه « در هندوستان حيواناتى وجود دارند به بزرگى يك سوسك و برنگ قرمز كه به نظر اول به شنگرف ميمانند . اين حيوانات پاهاى دراز و نرم دارند . . . . و روى درخت
electrum
بوجود مىآيند و از ميوه آن تغذيه مىكنند . هندوها آنها را گرفته رله مىكنند و با آنها شنل‌هاى خود را رنگ قرمز مىكنند همچنين زيرپوشها و چيزهاى ديگر را كه ميخواهند به اين رنگ درآورند . اين نوع پارچه‌ها را براى پادشاه ايران ميفرستند . »
( Aeliani ; De Natura Animalium . Edit . Hercher 1864 - 66 )
رنگ لاك را ابتدا از طريق هندوستان و از راه زمينى به ايران وارد ميكردند و مخصوصا در صنعت قالىبافى در شرق ايران به كار ميرفت ولى ظاهرا از قرن شانزدهم به بعد اين ماده را از راه دريا و از خاور دور وارد ميكردند و يكى از مشخصات قاليهاى عهد صفوى ( مشهد - كرمان ) رنگ قرمز ثابت آنهاست كه با لاك رنگ شده است .
( ص 163 .
( Edwards ; The Persian Carpet . London , 1953 .
در اين‌باره مندلسلو مىنويسد كه بهترين نوع لاك از پيگو بدست مىآيد و در آنجا آن را
( Tieck )
مىنامند . « مورچه‌هاى بزرگ و بالدار از ساقه درختها بالا ميروند صمغ آن را ميمكند همانطوريكه زنبور عسل موم و عسل توليد مىكند آنها هم لاك را روى گره‌هاى درخت بجا ميگذارند .
وقتى كه گره‌هاى درخت پر شد صاحبان آنها گره‌ها را بريده در آفتاب خشك مىكنند تا اينكه لاك از