سفينه سليمانى ( سفرنامه سفير ايران به سيام ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٨
تفصيل جزاير
اطفال خود را از قحطى به دو سه هزار دينار ميفروشند توقف نمودند « 1 » و اين جزيره‌ايست كه سابقا در تصرف پادشاه پرتگال بوده به اعتبار دخترى كه به پسر پادشاه انگليس « 2 » داده بود از جمله املاكى كه به جهاز دختر خود كرم نموده اين جزيره خرابست و الحق در نهايت خرابى و گرانيست و جهازات ايشان چون در حوالى هندوستان جاى ديگر ندارند اين جزيره را مسكن ساخته جمعى از ايشان بدين اعتبار در آن مكان مأوى دارند و بنابر انكه مخارج آن زياده از مداخل است و ضبط معقولى ندارند و چندان كسى به آنجا تردد و عبور نمىكند . و بعد از انتظار و محنت بسيارى بتاريخ 5 شهر جمادى الثانى سنه 1099 « 3 » جهازى از تجار آنجاى نولى نموده روانه درگاه جهانيان اميدگاه گرديدند .
و من الوقايع و بعد از چند روز طى مسافت دريا به دو جهاز سنگانى « 4 » و وراول « 5 » كه طائفه‌اى از هنودند و در حوالى هندوستان مسكن دارند و در نهايت سفاكى و بىباكى بوده به امر دزدى دريا اشتغال دارند و مدتى در دريا از عقب شكارى ميگرديده‌اند ملاقات نموده چون مومى اليهم ناگاه اين
( 1 ) - هشتاد سال بعد ( 1770 م ) رينال مىنويسد : « هيچكس به ميل خود در محلى به بدآب‌وهوائى بمبى كه بشهادت ضرب المثل محلى « عمر انسان از فاصله دو موسم تجاوز نمىكند » سكونت نمىگزيند . جلد اول . ص 388 . ترجمه انگليسى Raynal ; Histoire Philosophique et Politique . . . . 4 vol . Amsterdam 1770 ( 2 ) - كذا فى الاصل . ولى براساس واقعيات تاريخى كلمه « پسر » بايد حذف گردد چه ازدواج بين چارلز دوم پادشاه انگلستان و دختر ژوان چهارم ( Joao ) پادشاه پرتغال در سال 1662 ميلادى يعنى در زمان سلطنت چارلز صورت گرفته است . ر ك به تعليقات شماره 117 ( 3 ) - برابر با 7 آوريل 1688 ( 4 ) - سنگان يا سنجان ( سندان جغرافىدانان اسلامى ) همان شهريست در شبه‌جزيره كتيور كه پناهندگان پارسى پس از عزيمت از ايران ابتدا به آنجا رفتند و نام شهرى را در خراسان كه از آنجا آمده بودند روى آن گذاردند . ( جلد اول . ص 30 . ( Dosabhai Framji ; History of the Parsis . 2 vol . London . 1884 . ) انگليسىها و فرانسويان آن را St John يا St Jean و پرتغاليها San Gens مىناميدند . ( 5 ) - در متن و واريل آمده است كه به وراول ( Veraval ) تصحيح گرديد . ر ك به تعليقات شماره 118