سفينه سليمانى ( سفرنامه سفير ايران به سيام ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٠
تفصيل جزاير
و جوگيان « 1 » كه مهاديويه‌اند « 2 » در انمكان ميباشند . و حقيقت احوال ايشان در اكثر كتب خصوصا صاحب نفايس كه از كتاب ملل و نحل مجملى ايراد احوال ايشان چنان كرده و گفته كه ايشانرا اعتقاد چنانست كه مهاديو « 3 » فرشته [ اى ] بود بزرگ و به صورت آدمى ظاهر شد و او دو برادر ديگر داشت او را بكشتند و از پوست او زمين و آسمان و از استخوانهاى او كوهها و از خون او درياها ساختند . و گويند در زمين هند در شهر كپلوستو « 4 » پادشاهى بود نام او سوددن « 5 » يعنى مرد پاك‌درون و زنى داشت نام او مهامايا يعنى بزرگى كه چنان كه هست او را نشناسند « 6 » . و آن زن شبى بخواب ديد كه ماه و آفتاب را بخورد و دريا را بيكدم دركشيده و كوه قاف بالش او شد « 7 » چون بيدار شد اين خواب با سوددن بگفت و او از معبران
( 1 ) - جوگى ( سانسكريت yogi ) مرتاض هندو را گويند . ر ك به تعليقات شماره 81 ( 2 ) - در متن نهادانيه آمده است كه به مهاديويه يعنى پيروان « مهاديو » ( - Mahadeva خداى بزرگ ) يكى از اسماء متعدد شيوا Shiva كه يكى از خدايان ثالوث ( Trimurti ) هندوئى است تصحيح گرديد . شيوا در بالاى جبال هيماليا در كوه كيلاس ( Kailas ) به حالت نيمه عريان زندگى مىكند و او را اولين مرتاض ميدانند . ضمنا شيوا خداوند « بارورى » است و علامت او آلت رجوليت ( لنگ Linga ) مىباشد كه در كليه معابد شيوائى به شكل ستونى برپا و مورد ستايش قرار ميگيرد . ( 3 ) - در متن نهادان آمده كه به « مهاديو » تصحيح گرديد . ر ك به تعليقات شماره 82 ( 4 ) - در متن كيلوسى آمده است كه به كپلوستو ( Kapilavastu ) شهرى در جنوب نپال و شمال بنارس تصحيح گرديد . ( 5 ) - در متن شدودن آمده است كه به سوددن ( Suddhodana ) تصحيح گرديد . ( 6 ) - در متن ماها آمده كه به مهامايا ( Maha maya ) تصحيح گرديد . مها به معنى بزرگ و مايا به معنى « نيروى سحرآسا » مىباشد ( ر ك به . الدنبرگ . فروغ خاور . ترجمه كتابى . اصفهان 1340 . ص 94 ) . احتمالا مؤلف تعريف و خواب هر دو را از تاريخ بناكتى اقتباس كرده است . ( تاريخ بناكتى . كوشش شعار - تهران 1348 . ص 325 ) ( 7 ) - طبق مشهورترين روايات ملكه خواب ديد كه فيل سفيد و باشكوهى از آسمان پائين آمده و در بطنش جاى گرفته است . ( شايگان . اديان و مكتبهاى فلسفى هند . انتشارات دانشگاه تهران . جلد اول . ص 133 )