سفرنامه هاي ونيزيان در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٩٩
[ فصل دو ] 2
هزار خانه ندارد و در اين شهر نيز مردم به برزگرى و بافندگى اشتغال دارند .
به مسافت چهار روز از آن محل به شهرى مىرسى كه شوشتر « 1 » خوانده مىشود و چون راه خود را دنبال‌كنى پس از سه روز به شهرى ديگر مىرسى به نام تفت « 2 » كه به مسافت يك روز راه از آنجا شهر يزد قرار دارد كه پيش از اين دربارهء آن سخن گفته‌ام . از آنجا به مروست « 3 » مىروى كه شهركى است و پس از دو روز سفر از اين محل به شهرى فرود مىآيى به نام گرد « 4 » كه در آنجا مردمى به اسم ابراهيمى « 5 » سكونت دارند كه به گمان من يا از نسل ابراهيمند يا كيش ابراهيم دارند و مردان همه ريش درازند . به مسافت دو روز راه از اين شهر شهرى است به نام نائين « 6 » ، كم‌جمعيت است و بيش از پانصد خانه ندارد و به فاصلهء دو روز راه از آنجا به شهرى ديگر مىرسى به نام نيستان « 7 » و اگر دو روز ديگر راه خود را دنبال‌كنى به اردستان « 8 » مىرسى كه شهركى است داراى پنج خانه .
از اردستان كه گذشتى پس از سه روز راه مىرسى به كاشان كه پيش از اين دربارهء آن سخن گفته‌ام و پس از آن بعد از سه روز راه به قم فرود مىآيى كه از اين پيش نام برده‌ام و از آنجا تا منزل بعدى كه ساوه « 9 » است يك روز راه است . اين شهر قريب هزار خانه‌دارد . در همهء اين شهرها پيشهء مردم كشاورزى و پارچه‌بافى است .
به مسافت سه روز راه از ساوه ، افشار « 10 » قرار دارد و اگر از آنجا راه خود را دنبال‌كنى
در متون جغرافيايى و نقشه‌هاى قديم و جديد واژه‌اى مشابه وارگارى يا وارگان ثبت نكرده‌اند و از اين گذشته از نظر واژه‌شناسى نمىتوان در تعيين محل شهرى حكم كلى كرد . بارى تا اسنادى قاطع بدست نيامده باشد نظريهء گابريل مورد تأييد است . ( 1 ) . در متن Deiser كه در حاشيه نوشته‌اند « ديستر Deister » . ظاهرا بايد شوشتر باشد . - م . ( 2 ) . Taste ( 3 ) . در متن Meruth و به نظر دكتر نوايى و صداقت‌كيش مروست است . ( 4 ) . Guerde گرد : در نقشهء شماره 62 اطلس نقشه‌هاى تاريخى ايران مورخ 1596 ميلادى ( مؤسسهء كارتوگرافى سحاب ، تهران ، 1366 ) واژهء گرد را در جنوب نائين ثبت كرده‌اند . ( صداقت‌كيش ) . ( 5 ) . Abraini ( 6 ) . در متن Naim و در چند نقشه در شمال اصفهان نه در محل كنونى نائين . ( صداقت‌كيش ) ( 7 ) . در متن Naistan و در چند نقشه در شمال اصفهان . ( صداقت‌كيش ) ( 8 ) . Hardistan ( 9 ) . Saua ( 10 ) . در متن Euchar و در حاشيه افشار .