سفرنامه هاي ونيزيان در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٤
[ فصل سه ] 3
نداند از ديدن آنها خشنود نخواهد شد زيرا ساختمانها بسيار زيبا و دل‌انگيز است و در برخى قسمتها در روى آنها علامتهاى امپراتورى ديدم كه به شكل عقابى دوسره با دو تاج بود . « 1 » در اين شهر بسيارى كليساهاى شگفت‌انگيز و كاخها و بناهاى ساخته از مرمر ديده مىشود كه بر آنها حروف يونانى نقر كرده‌اند . كليساها تقريبا به اندازهء كليساهاى سن جووانى « 2 » و سن پائولو « 3 » يا فراتى مينورى « 4 » واقع در ونيز است . و در بسيارى از آنها آثار منسوب به پاكان بخصوص سن كويرينوس « 5 » ديده مىشود كه آنها را در روزگارى كه مسيحيان برترى داشتند آشكارا نشان مىدادند .
در كليساى جرجيس پاك « 6 » سلاح يكى از پاكان را ديدم كه در جلدى سيمين بود و مىگويند كه اين جنگ‌افزار پطرس پاك « 7 » بوده است و آن را با حرمت بسيار حفظ مىكردند . مقبرهء دسپينا خاتون نيز در اين كليساست كه دختر پادشاه طرابوزان به نام كالويوحنا « 8 » بود و آن را به طرزى خفت‌آور در زير رواقى نزديك در كليسا در خاك دفن كرده و بر فراز مزار چيزى مانند جعبه به بلندى يك گام و به پهناى يك گام و به درازاى سه گام از آجر و خشت ساخته‌اند . كليسايى نيز به نام يحياى پاك ساخته‌اند كه زيباست و چندين كليساى ديگر كه آنها نيز زيبايى و شكوه فراوان دارد . در ضمن به ياد آوردن آنها نبايد از ذكر يكى غافل شوم كه نامش كليساى مريم پاك « 9 » بود و شرح آن براى خوانندگان كتاب من دلپذير خواهد بود . اين كليسا بنايى است بزرگ با شصت محراب كه هركدام در برابر نمازخانه‌اى قرار دارد . در داخل كليسا گنبدهايى ساخته‌اند كه بيش از سيصد ستون آنها را نگاه داشته است و بر روى اين گنبدها نيز گنبدهاى ديگرى زده‌اند كه داراى همان تعداد ستون مىباشد . حاصل نكته‌سنجى و داوريم اين بود كه هرگز اين كليسا را در قسمت وسط سرپوشيده نكرده‌اند و اين نكته از طرز بالا بردن بنا برمىآيد ، بخصوص از مشاهدهء سنگاب
( 1 ) . اين نشان سلاطين ايوبى و ارتقى بود نه نشان امپراتورى روم . ( 2 ) . St . Giovanni ( 3 ) . St . Paulo ( 4 ) . Frati Minori ( 5 ) . St . Quirinus ( 6 ) . St . George ( 7 ) . St . Peter از حواريون عيسى . - م . ( 8 ) . در متن Caloianni كه گرى در حاشيه مىنويسد « كالويوحنا Calo Johannes يا يوحناى سياه ، ر . ك . سفرنامهء زنو » . ( 9 ) . St . Mary مقصود حضرت مريم است . - م .