سفرنامه هاي ونيزيان در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٥

[ فصل پانزده ] 15

[ شاه ] اسماعيل به جنگ علاء الدوله مىرود و كشور او را ويران و مردمش را تباه مىكند . الوند بيگ كه از تبريز گريخته بود اسير مىگردد . پسر علاء الدوله كشته مىشود . اسماعيل ، پس از شكست دادن خان بزرگ تاتارستان كه به ايران تاخته بود ، به تبريز بازمىگردد و فرمان مىدهد كه جشن و سورهاى مفصل برپا كنند .

[ فصل پانزده ] 15

شاه اسماعيل پس از گرفتن بخشى از ولايت دياربكر يعنى اورفه « 1 » ، ماردين « 2 » ، حصن كيف « 3 » و ديگر جاها و بعد از آنكه پيوسته خبر مىرسيد كه علاء الدوله « 4 » آن قسمت از مملكت را به باد غارت گرفته و بر شهر خرپرت « 5 » دست يافته و يكى از پسرانش را در آنجا نشانده است ، بر آن شد كه با علاء الدوله نبرد كند زيرا اين نقاط

( 1 ) . Orfa نام باستانى شهر ادسا واقع در جنوب تركيه [ كنونى ] است كه در 1637 به تصرف دولت عثمانى درآمد و عثمانيان نام اورفه بر آن نهادند . در قرن نوزدهم بسيارى از ارمنيان مسيحى در آنجا قتل عام شدند ( دايرة المعارف فارسى ) . - م . ( 2 ) . ماردين كه مؤلف آن را Moredin و گرى Mardin نوشته و چنين افزوده است : « نگاه كنيد به سفرنامهء بازرگان ونيزى ، فصل 2 و 4 . » ( 3 ) . « حصن كيف » كه پروكوپيوس Procopius آن را Ciphas مىنويسد ، بالدوين دو بورگ Baldwin de Bourg و ژوسلن دو كورتنه Jecelyn de Courtenay پس از آنكه به اسارت سوكمن Sookman امير منسوب به خاندان ارتق Ortok و جكرمش Djekermish امير موصل درآمدند در آن شهر زندانى شدند . ر . ك . سفرنامهء بازرگان ونيزى ، فصل 4 . [ اين اعلام كه در حاشيهء گرى آمده است محتاج به توضيحاتى است كه در همان فصل چهارم از سفرنامهء بازرگان ونيزى ذكر خواهد شد . اكنون در اينجا بايد دانست كه آنچه گرى آن را حصن كيف مىنويسد حصن كيفا هم ناميده شده است و آن شهرى است در عراق بر ساحل راست دجله بين دياربكر و جزيرهء ابن عمر . در جنگهاى مرزى ايران و روم به سبب موقع قلعه‌اش نقش عمده‌اى داشت ( دايرة المعارف فارسى ) ] . ( 4 ) . در متن Alidoli . ر . ك . ص . 333 . ( 5 ) . در متن Cartibiert كه گرى آن را در حاشيه خرپوت نوشته و افزوده است كه « ژوسلن و كسانش دو بار به دست بلك ارتقى Balak the Ortokide [ از سلاطين معروف به ارتقى ] گرفتار و در اين محل زندانى شدند » . ر . ك . ص . 386 .