سفرنامه هاي ونيزيان در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٥
كتاب نخست
دعوت ونيز سر باز زدند . ازاين‌رو نياكان ما كه در آتش شوقى مقدس مىسوختند و آرزو داشتند كه در سياستى كه بر ضد عثمانيان پيش گرفته بودند كامياب شوند سخت مضطرب گشتند و ديدند آتش رشكى كه در دل ديگران افروخته‌اند ممكن است عالم مسيحيت را تباه سازد . زيرا اگر جمهورى مقتدرى مانند ونيز كه در درياها و در يونان تسلط داشت و با تصرف بسيارى از جزاير بزرگ بر ثروت خود افزوده بود كوچكترين شكستى مىيافت ديگر عثمانيان براى حمله به ايتاليا هيچ مانعى بر سر راه خود نمىديدند ، همچنان‌كه اين مطلب در موضوع تصرف اوترانتو « 1 » به حقيقت پيوست .
اما آنچه بيشتر مايهء نفرت و نگرانى آنان شده بود اين بود كه سلطان عثمانى چون به اهميت حفظ دوستى با جمهورى ما پى برده بود آشتى مىجست و اعضاى مجلس شيوخ مىديدند كه پس از آنكه ديگر كشورها به دست عثمانيان از پاى درآمدند خودشان به سهولت صيد دام فاتحان خواهند شد . اينك هنگامى كه اعضاى مجلس شيوخ خود را با چنان مشكلى روبه‌رو مىديدند چهار تن از سفيران اوزون حسن به ونيز آمدند و آنان عبارت بودند از حاجى محمد « 2 » ، مراد « 3 » ، نيكولو و چفارسا « 4 » ، مردانى همه محترم و مقرب شاه كه با پيشنهادهاى فراوانى از نزد مخدوم خود آمده بودند . مىخواستند كه با ما عهد و پيمانى محترم بر ضد عثمانى و عليه « سلطان » [ مصر ] بندند مشروط بر آنكه ونيزيها با نيروى دريايى خود به هر دو كشور عثمانى و مصر حمله برند . ونيزيها كه ديدند بزرگترين پادشاه مشرق مىخواهد در اين جنگ با آنان متحد و هم‌پيمان شود خشنود شدند و پيشنهادش را پذيرفتند و ادعا كردند كه هميشه از دوستان خوب شاه بوده‌اند . گفتند كه اين جنگ از هر جنگ ديگرى كه در سابق كرده‌اند برايشان دلپذيرتر خواهد بود .
( 1 ) . Otranto [ نام شهرى است در جنوب شرقى ايتاليا ] در ناحيهء آپوليا Apulia در سال 1480 م . [ 884 / 885 ه . ق . ] به دست احمد پاشا Achmet pasha افتاد كه در والونا Vallona واقع در مقدونيه به كشتى نشست و قسمت اعظم آپوليا را به باد غارت گرفت ، اما سلطان محمد او را نزد خود فراخواند تا در جنگهايى كه در آسيا مىكرد وى را شركت دهد . پادگان عثمانى پس از يك سال مقاومت به دلخواه خود به آلفونسو دوك كالابريا Alfonso , Duke of Calabria تسليم شد . نولز ، تاريخ تركان ، ص . 433 . ( 2 ) . Azimamet ( 3 ) . Morat ( 4 ) . Chefarsa