سفرنامه هاي ونيزيان در ايران ( فارسى ) — الصفحة ١٠٤

[ فصل دو ] 2

طسوج « 1 » و شبستر « 2 » مىرسى كه مسافت ميان آنها سه فرسخ « 3 » است . در اين نواحى ديگر چيزهاى ديدنى نديدم جز آنكه مردم عموما سرگرم بافتن قماش و جامه‌هاى نخى و قلابدوزى و بافتن قاليچه‌اند ، و اندكى نيز پارچه‌هاى ابريشمين مىبافند .

گوشت ، بخصوص گوشت بره فراوان است . شراب و ميوه‌ها بسيار به‌قدر كافى يافته مىشود . اين چيزها را از راه درياى سياه به شهرهاى پيرامون آنجا مىبرند . برگرديم بر سر تبريز . اگر از اين شهر به سمت مشرق شمال شرقى حركت‌كنى و گاهى به شمال و اندكى به شمال غربى و از جاهاى مختلف و از كوره‌راهى بگذرى كه شايستهء شرح و بيان نيست دراين‌حال به مسافت دوازده منزلى تبريز به شماخى « 4 » مىرسى كه شهرى است در ماد « 5 » در ناحيه تزيچيا « 6 » و فرمانرواى آن ديار شيروانشاه خوانده مىشود و مردم اين شهر به هنگام ضرورت مىتوانند نه الى ده هزار سوار آمادهء كارزار كنند . اين شهر از يك سو محدود است به درياى باكو كه در شش منزلى شماخى و در سمت راست آن قرار دارد ، از سمت چپ محدود است به منگرليا « 7 » ، به سوى درياى سياه و سرزمين مردم قايتاچى « 8 » كه در پيرامون كوههاى كاسپى « 9 » بسر مىبرند . اين شهرى است بسيار خوب كه بين چهار الى پنج هزار خانه‌دارد و مردمانش به بافتن پارچه‌هاى نخى و ابريشمى به شيوهء خود سرگرمند . اين شهر در ارمنستان بزرگ قرار دارد و بيشتر ساكنانش ارمنيند . از شماخى كه بگذرى مىرسى به دربند كه گويند اين شهر را اسكندر ساخته است و در كنار درياى باكو و به مسافت يك ميل از كوه قرار دارد . بر فراز آن كوه دژى است و اين دژ دو بارو دارد كه راست در آب فرورفته و دو قدم از ديوار در زير آب است .

پهناى شهر از اين دروازه تا دروازهء ديگر نيم ميل است و ديوارهايش از سنگهاى بزرگ به سبك بناهاى رومى ساخته شده است .

( 1 ) . در متن Tessu و در حاشيه طسوج . ( 2 ) . در متن Zerister و در حاشيه شبستر . ( 3 ) . fyres ( 4 ) . در متن Sammachi و در حاشيه شماخى . ( 5 ) . Media ( 6 ) . Thezichia ( 7 ) . Mengrelia وصف اين ناحيه در سفرنامه‌هاى بعدى خواهد آمد . - م . ( 8 ) . Caitacchi ( 9 ) . Caspio