سفرنامه هاي ونيزيان در ايران ( فارسى ) — الصفحة ١٠٢
[ فصل دو ] 2
به موشون « 1 » و از آنجا به حله « 2 » مىروى و سپس به تن « 3 » فرود مىآيى كه هر سه از قلاع مستحكم است ، با باروهاى نيكو و در پاى هركدام قريب پنج هزار خانه قرار دارد و رودى بزرگ از كنارشان مىگذرد كه از محلى نزديك خرپرت سرچشمه مىگيرد و مردم با زورق اين رود را گذاره مىكنند . همهء مردم ساكن اين نواحى كه از توابع و مضافات دژهاى يادشده بشمار مىروند قويونارى « 4 » خوانده مىشوند كه به زبان ما يعنى چوپان . سپس چون به سوى مشرق برانى مىرسى به دژى با حصار كه بر فراز تخته‌سنگى قرار دارد و پالو « 5 » خوانده مىشود . در زير آن شهرى است كه سيصد خانه دارد و از پايين آن رودخانه‌اى جارى است . باز چون به جانب مشرق سفركنى پس از چهار روز به دژى مىرسى به نام آموس « 6 » . در دشتى قرار دارد و اندك مردم است .
در سراسر كشور طرابوزان شراب فراوان مىاندازند و درختان تاك بىآنكه هرس شوند ببار مىنشينند ؛ ازاين‌رو پيوسته در آن ديار يك خم شراب را به كمتر از يك دوكات مىفروشند . جنگلهاى آن پر از درختان گردو است از نوع درختان گردوى اپوليا « 7 » و نيز ميوه‌هاى بسيار خوب در آنجا بدست مىآيد . در برخى نقاط شرابى مىسازند به نام زامورا « 8 » .
از اينجا وارد خاك تركمانيه « 9 » مىشويد كه تا كنون ارمنستان خوانده مىشد اما اينك كسانى كه در آنجا زاده شده‌اند قره‌قوينلو « 10 » خوانده مىشوند يعنى سياه گوسپندان ، همچنان‌كه مردمان شهرستانهاى ايران و جغتاى آق‌قوينلو « 11 » خوانده مىشوند به معنى سپيد گوسپندان و اينها نامهاى فرقه‌هاى آن سامان است ، چنان كه ما نيز دار و دسته‌هايى به نام گولفى « 12 » و گىبلينى « 13 » يا زمبرلانى « 14 » و ماستروچيرى « 15 »
( 1 ) . در متن Moschone كه شايد ميشم مذكور در كتاب دياربكريه باشد ( ص . 367 ) . - م . ( 2 ) . Halla كه ذكر آن در كتاب دياربكريه نيز آمده است . - م . ( 3 ) . در متن Thene . و شايد همان قلعه تون مذكور در كتاب دياربكريه باشد . - م . ( 4 ) . در متن Coinari كه بايد قويونارى ، منسوب به قويون ( گوسفند ) باشد . - م . ( 5 ) . Pallu ذكر اين دژ در كتاب دياربكريه آمده است . - م . ( 6 ) . در متن Amos كه شايد همان آماسيه باشد . - م . ( 7 ) . در متن Puglia و در حاشيه Apulia ( اپوليا از نواحى جنوبى ايتاليا است ) . - م . ( 8 ) . Zamora ( 9 ) . Turcomania ( 10 ) . Caracoilu ( 11 ) . Accoilu ( 12 ) . Guelfi ( 13 ) . Ghibellini ( 14 ) . Zamberlani ( 15 ) . Mastruccieri