راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى ) — الصفحة ٦٣

در احساس معالج باحوال بدن از نبض

در احساس معالج باحوال بدن از نبض

در احساس معالج باحوال بدن از نبض

زدنى است كه حاكى از حركات قلب اوست و اين را حال صحت آن شخص مىگويند و بر طبيب لازم است كه نبض اشخاص را در حال صحّت ملاحظه و امتحان نمايد تا در حال مرض انحرافش را از حال طبيعى تشخيص داده صحت و سقم او را بفهمد ولى آنچه بطور كلى معيّن شده از براى نبض طبيعى اين است كه زدن شريان نبض بايد از چهار انگشت معتدل و منظم به يكديگر كمتر و بيشتر نباشد و در هر دقيقه تقريبا 60 نبضه بزند و نبضات آن در عظم و صغر و عريض و طويل و ليّن و صلب خالى و ممتلى و حرارة داخل شريان و برودت آن بافراط و تفريط نرسيده باشد و از استواء و انتظام خارج نشده باشد و طبيب حاذق احوال داخلى مريض را روز به روز از تسخين كردن و تبريد كردن و رك زدن مريض و مسهّل خوردن و اجابت كردن مسهّل و عدم اجابت و غير اينها تشخيص خواهد داد مثالى مىزنيم تا مطلب واضح گردد مىگوئيم معالج وقتى انگشتهاى خود را بر شريان دست مريض گذاشت و نبض مريض را طويل و ممتلى يافت كه دليل است بر كثرت خون و امر برگ باسليق نمود چون روز بعد مريض را نبض او را مشاهده نمايد اگر نبض صغير و خالى بود مىفهمد كه مريض امر طبيب را معمول داشته و فصاد « 1 » هم در گرفتن خون كوتاهى نورزيده به مقدارى كه بايد و دستور طبيب بوده خون كم نموده و اگر به همان حالت روز قبل احساس نمود خواهد گفت چرا در خون كم كردن كوتاهى نموديد و نيز اگر معالج در نبض و شريان « 2 » مريض احساس بعريض بودن شريان مريض نمود كه علامت پرى بدن مريض است از رطوبات و تجويز خوردن مسهل نمود چون روز ديگر ملاحظه نبض مريض

( 1 ) كسى كه كارش رك زدن است ( 2 ) شريان رگى است كه حركتى كم و روح بسيار در اوست