شرح دعاى صباح ( فارسى ) — الصفحة ١٩٧

بيان اللّغات :

است .

« من غير ان تمارس فيما ابتدأت به لغوبا و لا علاجا » .

بىآنكه ممارست نمايى در آن چيز كه ابتدا كرده‌اى به خلق و آفريدن آن چيز به ماندگى و تعب ، و بىآنكه در آفريدن آنها معالجه و استعمال اعضا و جوارح فرموده باشى ، و يا بى آنكه خلق را به معالجه و علاج آفريده باشى . و اين نوع خلق كردن نمىشود مگر از كمال قدرت و منتهاى خلاّقيت و قوّت ، به خلاف بندگان كه در كارهاى خود و در ايجاد صنايع ، محتاجند به اعضا و جوارح و ادوات و آلات و معين و به مددكار و مواظبت و ممارست و به تكرار عمل و به حيله‌ها و معالجات بسيار . و خواجه « 1 » - عليه الرحمه - در اخلاق ناصرى ، كه از تصانيف آن حكيم بزرگوار است ، فرموده كه پختن نان موقوف است به اعانت پانصد نفس « 2 » ، چه ، نانوا محتاج است به تنور و هيمه و آرد ، و چندين كس براى تحصيل هر يك از آنها ضرور است ، بلكه علاوه بر آنها :

ابر و باد و مه و خورشيد و فلك در كارند * تا تو نانى به كف آرى و به غفلت نخورى

همه از بهر تو سرگشته و فرمانبردار * شرط انصاف نباشد كه تو فرمان نبرى « 3 »

پس بنابراين :

از دست و زبان كه بر آيد * كز عهدهء شكرش بدر آيد

و از اين جهت است كه خداوند عليم مىفرمايد : اعْمَلُوا الَ داوُدَ شُكْراً وَ قَليلٌ مِنْ عِبادِىَ الشَّكُورُ « 4 » .

( 1 ) خواجه نصير الدين طوسى است كه در كتاب اخلاق ناصرى اين مطلب را آورده . اين كتاب ترجمه و نوعى بازنويسى كتاب طهارة الاعراق أبو على مشكويه است . ( 2 ) حاشيهء ى : نفر . ( 3 ) ى : فاقد سه مصراع آخر است . ( 4 ) سبأ : 13 .