مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٥

[ ( ق ) ]

فهم صادع

فهم مبين : به معناى دانايى و فهم آشكار و روشن است .

حلاج : استنباط عقل از قرآن و حديث است . يا الهام ، يا نطق روح يا حكمت قرآن است .

فيض : ريزش ، سرازيرى و ريختن آب ، نعمت ، بخشش . لطف ، پر شدن ظرف ، آشكار كردن راز ، پر شدن سينه از راز . القا امرى است در قلب به طريق الهام بدون تحمل زحمت كسب و اكتساب .

فيض اول : تجلى حق برحسب اوليت ذات و باطنيت اوست كه همواره به واسطهء فيض مقدسى كه تجلى برحسب ظاهريت و آخريت حق و قابليت اعيان است به اعيان و اسما و اصل شود .

فيض نور

* * *

[ ( ق ) ]

[ ( ق ) ]

قبض : به پنجه گرفتن ، بدست گرفتن ، گرفتن جان ، ميراندن . گرفتگى ، اندوه در مقابل بسط ؛ به معناى گشادگى ، فراخناكى و وسعت . قبض و بسط دو حالت است كه پس از ترقى بنده از حالت خوف و رجا پيدا مىشود . قبض براى عارف مبتدى مانند خوف است و بسط مانند رجاست . قبض حال ترس است . واردى كه بر دل مىآيد و با اشاره به هجران آن را به وحشت مىاندازد .

قدرت : به معنى توانايى .

حلاج : قدرت حق كه به ذات قايم است .

قدس : حلاج ؛ شجرة موسى يا عيسى يا جبرئيل . يا قدس غيب ، يا قدس اسم ، يا قدس فعل ، يا حجاب عليين كه مقدس است .

قرب : نزديكى ، خويشاوندى ، تهىگاه ، مرتبه و منزلت ، همسايگى و همجوارى است .

ضد بعد به معناى دورى . نزديكى آدمى به حق از راه مكاشفه و مشاهده است . نزديكى قلب به محبوب . قرب واقعى آن است كه آدمى خود را نبيند و هرچه بيند او باشد .

قصد : نيت ، عزم ، اراده ، آهنگ چيزى كردن است . قصد ، عزم عروج از موطن قلب به حضرت الهى است .

قطب : در لغت به معناى ستون آسيا و چرخ و كوكبى ساكن نزديك فرقدان و مهتركه