مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠١
[ ( غ ) ]
شناخت ذات خداوند و صفات او به صورت علمى و يقينى كه از راه مشاهده و بصيرت قلبى به دست مىآيد .
عيان : عيان ؛ به چشم ديدن ، معاينه ، ديدار ، يقين در ديدار و مشاهده است .
عيان يقين : - عيان .
عين : چشم ، ديده . اشاره به ذات چيزى است كه اشياء از آن آشكار مىگردند .
عين الجمع ؛ عالم ذات را گويند .
عين الجمع : متحقق به معانى جميع اشيا ، متحد با كل ، واحد مرتبهء جمع از روى كمال و نزد صوفيه نظر سالك به حق بىملاحظه اغيار در مقابل عين التفرقه است .
عين الجمع از اسماء توحيد است .
مولوى :
اگر خواهى كه عين جمع باشى * همين شد چاره و درمان همين شد « 1 »
حلاج : عين الجمع ؛ انوار صفات را در لباس افعال بينى همچنان‌كه موسى در كوه طور ديد ، عين الجمع حقيقت اتحاد است .
عين العين : عين اول چشم و عين دوم ، حقيقت است . عين العين ؛ چشم بينا ، چشم درونى ، چشم حقيقى است .
عين اليقين : آنچه از راه مشاهده و كشف حاصل مىشود . و سالك با ديدهء بصيرت ، جمال وحدت را در كثرات مشاهده مىكند .
* * *
[ ( غ ) ]
[ ( غ ) ]
غفلت : ناآگاه بودن سالك را گويند . غفلت‌كنندگان سه گونه‌اند : برخى خود بيدار مىشوند بىآنكه كسى آنها را بيدار كند مگر بارى تعالى . آنها بيدارشدگان بىواسطه‌اند .
برخى نيز از ناحيه اولياء و انبياء و مرشدان بيدار مىشوند . برخى ديگر از نفوس غافل و جاهل آنچنان در زندان تن فرو رفته‌اند مگر با جرس مرگ بيدار نمىشوند : « سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ » .
حلاج : عالم بعد است .
غمام : ابر ، سحاب ، ابر سفيد .
( 1 ) . ديوان شمس ، ج 2 ، ب 7055 .