مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٣

( 75 )

( 73 )

( 73 ) [ جسمى مادى ، اصلى از نور خالص ]

جسمى مادى ، اصلى از نور خالص

كه روحى است جاودانه ، داورى است دانا

روح را به سوى پروردگارش پرواز مىدهد

درحالىكه جسم در دل خاك فرسوده مىشود

( 74 )

( 74 ) [ به دين‌ها انديشيدم و كوشيدم آنها را دريابم ]

به دين‌ها انديشيدم و كوشيدم آنها را دريابم

و آن همه را شاخه‌هاى اصلى يگانه يافتم

پس به كسى نگو كه اين مذهب و اين نام را بپذير

زيرا از آن اصل استوار برمىگردد

و خود آن اصل است كه بايد پذيرفته شود

و اين‌چنين او سرشار مىشود از درجات و معانى را فهم مىكند « 1 »

( 75 )

( 75 ) [ سه حرف است هر سه بىنقطه ]

سه حرف است هر سه بىنقطه

و دو حرف با نقطه و ديگر هيچ

( 1 ) . عبد اللّه بن طاهر ازدى گويد : با يهودى در بازار بغداد دعوا مىكردم ، در گفته‌هايم به او خطاب كردم : سگ ! در اين هنگام حسين بن منصور از نزد من مىگذشت ، خشمگينانه به من نگريست و گفت : « سگ نفس خود را به عوعو مياور . » آنگاه به تندى رفت . چون از آن دعوا فارغ شدم درپى او به خانه‌اش رفتم . اما حلاج از من روى گردانيد . من از او پوزش خواستم و وى بر سر مهر آمد و گفت : « اى فرزندم همهء اديان از آن خداوند است كه هر گروهى را به دينى گمارده است كه آنان ، آن را انتخاب نكرده‌اند بلكه خداوند آن دين را براى آنان برگزيده است . پس كسى كه ديگرى را به باطل بودن دينش سرزنش كند ، درواقع حكم كرده است بر اينكه آن‌كس خود آن دين را براى خويش برگزيده است . اين مذهب و عقيدهء قدريه است و قدريهء مجوس اين امت است . بدان كه يهوديّت و نصرانيّت و اسلام و ديگر اديان ، لقبهاى مختلف و نامهاى گوناگونى است كه مقصود از آنها همه و همه يكى است بىآنكه در آن مغايرت و اختلافى باشد . » سپس اين اشعار را برايم سرود . ( تراژدى حلاج در متون كهن ، ص 114 )