مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٧١

تحقيق

97

97 [ إرجع إلى اللّه ، انّ الغاية اللّه ]

إرجع إلى اللّه ، انّ الغاية اللّه * فلا إله - إذا بالغت - إلّا هو

و إنّه لمع الخلق الّذين لهم * فى الميم و العين و التّقديس معناه

معناه فى شفتى ، من حلّ منعقدا * عن التّهجّى الى خلق له فاهوا

فإن تشكّ ، فدبّر قول صاحبكم * حتّى يقول بنفى الشّكّ هذا هو

فالميم يفتح أعلاه و أسفله * و العين يفتح أقصاه و أدناه

منابع

منابع

ديوان الحلاج ، ص 101 ، به نقل از نسخهء خطى قازان ، ص 51 . نسخه خطى لندن ، ص 339 .

نسخهء خطى سليمانيه ، ص 13 . نسخهء خطى تيمور ، ص 40 . اخبار الحلاج ، صص 2 - 71 .

نسخهء ( ك ) ، ص 91 .

لغات

لغات

الميم و العين : از حروف الفبا .

التهجّى : حروف از الف تا يا .

شفة : لب ، لبه ، كناره ، حاشيه ، در اينجا به معناى لب و دهان است .

تحقيق

تحقيق

ابراهيم بن سمعان گويد : حلاج را در مسجد منصور ديدم . دو دينار با خود داشتم تا در غير راه اطاعت خدا آن را به كار گيرم . در اين هنگام فقيرى آمد و از من چيزى خواست حلاج گفت : « اى ابراهيم ، آنچه با خوددارى به او بده . » من متحير شدم .

حلاج گفت : « متحير مشو ، صدقه آن دو دينار بهتر است از صرف آن در راهى كه مىخواهى . »

گفتم : « اى شيخ اين را از كجا يافتى ؟ »

گفت : « هر دلى كه از غير خدا خالى باشد ، غيب را مىبيند و از رازها آگاهى مىيابد . »

گفتم : « اى شيخ مرا اندرزى حكيمانه فرما . »

گفت : « كسى كه خدا را از ميم و عين ( مع ؛ با ) بخواهد ، مىيابد و آنكه او را در حرف ميان دو حرف « الف » و « نون » ( حرف يا در أين ؛ كجا ) بخواهد ، هرگز نيابد . خداوند از مبهمات و پندارها پاك و منزه ، و از افكار پراكنده برتر است . » آنگاه چنين سرود . ( اربعة نصوص ، ص 184 ، ترجمه قاسم ميرآخورى )