مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٩

لغات

70

70 [ نعم الإعانة رمزا فى خفا لطف ]

نعم الإعانة رمزا فى خفا لطف * فى بارق لاح فيها من علا خلله

و الحال يرمقنى طورا و أرمقه * إن شا ، فيغشى على الإخوان من قلله

حال إليه رأى فيه بهمّته * عن فيض بحر من التّمويه من ملله

فالكلّ يشهده كلّا و أشهده * مع الحقيقة لا بالشّخص من طلله

منابع

منابع

ديوان الحلاج ، ص 82 ، به نقل از نسخهء خطى جنيزه ، شماره 10 . سعدى ضناوى ، ص 60 .

لغات

لغات

اعانة : از عون ؛ يارى ، دستگيرى ، حمايت ، كمك ، همراهى .

رمز : علامت دادن ، اشاره كردن ، كنايه ، نماد ، سمبل ، علامت ، رمز .

لطف : نرمى ، نازكى ، مهربانى ، شفقت . در نزد صوفيه تربيت عاشق از سوى معشوق است .

لطف خفى : عنايت و توجه الهى كه به‌طور پنهانى و بدون علت و سبب و دليلى شامل بندگان خود مىگردد . مولوى گويد :

يا رب اين بخشش نه حد كار ماست * لطف تو لطف خفى را خود سزاست

حال : چگونگى ، كيفيت ، وضع و هيأت . نزد عارف واردى است كه بر دل سالك فرود مىآيد ، بدون اختيار و اكتساب او ، به سبب طاعات و اوراد و اذكار ، مانند شادى يا اندوه ، قبض يا بسط ، شوق يا ناآرامى و غيره . چنانچه ابو نصر سراج گويد : « حال واردى است كه به ناگهان بر دل بنده فرود مىآيد ، مانند وجود حال رضا و تفويض و غيره . و حال و وقت او صفا مىيابد و سپس زايل مىگردد . ( اللمع ، ص 334 )

فيض : پر شدن ، لبريز شدن ، غرق كردن ، عارف گويد : فيض يعنى آنچه تجلى الهى افاده كند ، القاء چيزى در دل از طريق الهام .

تمويه : روكشى ، آبكارى ، اندودن ، نقره‌پوشى ، ظاهرسازى ، تحريف حقايق ، وارونه جلوه دادن .