قرآن و طب ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٧
بررسى :
در مبحث « مراحل خلقت انسان » بحثى تحت عنوان « آفرينش انسان از آب » داشتيم و در آنجا بيان شد كه در مورد آيات فوق دو تفسير عمده وجود دارد .
اول اينكه مقصود از خلقت انسان از آب اين است كه مقدار زيادى آب در بدن انسان ( حدود 70 % ) وجود دارد . « 1 »
دوم اينكه مقصود آن است كه انسان از آب نطفه و منى آفريده شده است . « 2 »
بنابراين آيات فوق ربطى به مراحل تكامل خلقت انسان و نظريه‌ى داروين ندارند .
آفرينش انسان از نطفه :
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ نَبْتَلِيهِ « 3 »
« ما او را از آب نطفه درهم آميخته خلق كرديم تا او را بيازمائيم » .
مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ « 4 » نيز همين مضمون را دارد .
استاد مشكينى در مورد آيه‌ى 2 سوره‌ى دهر مىنويسد :
« معناى « نطفه » در آيه‌ى مزبور « آب » است كه مواد و اجزاى به هم آميخته‌ى داخل آن ( امشاج ) ، آن را به صورت گل و لجن ريخته شده ( حمأ مسنون ) در آورده بودند و از همين ماده‌ى اوليه‌ى حياتى ، ابتدا سلولها و بعد ، انواع جانوران نخستين و بعد حيوانات بالاتر و . . . پديد آمده‌اند . » « 5 »
و در مورد آيه‌ى 19 سوره‌ى عبس مىنويسد :
« بنابراين معنى آيه ، در صورتى كه « نطفه » را به معنى « آب » بگيريم چنين مىشود كه : خداوند نوع « انسان » را از آبى مخصوص ( شايد همان آب آميخته با گل و لاى و عناصر زمينى يا خاكى باشد كه موجودات زنده از آن به وجود آمده‌اند ) آفريد . پس بر او مقدّر ساخت كه از حالتى به حالتى ديگر تغيير يابد . ( تحول و تكامل ) تا اينكه به صورت شكل « انسان » درآمد . »
سپس به معناى دوم آيه توجه مىكند كه منظور از نطفه « منى » باشد كه آيه خاص افراد انسان مىشود نه نوع انسان . « 6 »
بررسى :
بررسى :
در مبحث « مراحل خلقت انسان » بيان كرديم كه « نطفه » در لغت به معناى سيلان ضعيف هر چيزى است به آب خالص نيز نطفه اطلاق شده است و به نطفه‌ى مرد و زن ، نطفه گويند چون سيلان دارد . و سپس معناى لغوى و اصطلاحى قرآنى نطفه را بررسى كرديم . در مورد تفسير آيه‌ى 2 سوره‌ى دهر يازده ديدگاه وجود داشت كه مهم‌ترين آنها عبارتند از :
1 - اختلاط نطفه زن و مرد .
2 - به معنى استعدادهاى درونى و عوامل وراثت .
3 - اختلاط مواد تركيبى نطفه ( اجزاى آن ) .
4 - همه‌ى اينها با همديگر .
5 - به معنى تطورات نطفه در دوران جنينى . « 7 »
ولى كسى از مفسران را نيافتيم كه « نطفه » را به معناى « آب » تنها ( نه نطفه‌ى مرد نه مخلوط آنها ) تفسير كنند . و خود واژه‌ى امشاج هم قرينه است كه آب مراد نيست .
امّا اينكه « نطفه » به معناى آب همراه با گل و لجن باشد در معناى لغوى و اصطلاحى « نطفه » وجود ندارد .
( 1 ) . ر . ك : استاد مصباح يزدى ، معارف قرآن ، ص 320 - 329 و مطالب شگفت‌انگيز قرآن ، ص 97 و تفسير نمونه ، ج 13 ، ص 396 و ج 15 ، ص 126 . ( 2 ) . ر . ك : استاد مصباح يزدى ، معارف قرآن ، ص 329 و 330 و موريس بوكاى ، مقايسه‌اى ميان تورات ، انجيل ، قرآن و علم ، ص 272 و طب در قرآن ، ص 81 و تفسير نمونه ، ج 13 ، ص 396 و ج 15 ، 126 و ج 17 ، ص 126 . ( 3 ) . دهر / 2 . ( 4 ) . عبس / 19 . ( 5 ) . تكامل در قرآن ، ص 39 . ( 6 ) . همان ، ص 42 . ( 7 ) . ر . ك : الميزان ، ج 20 ، ص 209 و 210 و نمونه ، ج 25 ، ص 334 .