تاريخ روابط پزشكى ايران و پاكستان ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢٤

سخنى چند [ از مولف كتاب ]

جراحان مسلمان اول كسانى بودند كه عمليه لهاة

( Uvula )

و بواسير الانف

( Polypus )

را متذكر شدند و روش اخراج آب

( Paracentesis )

را از طبل گوش

( Drum of the ear )

ايجاد نمودند « 1 » . و هم عوض كردن استخوان آفت‌زدهء كاسهء سر را با استخوان تازه آغاز كردند « 2 » . آنان در جراحت شكم آلهء بزل

( Trocar )

را به كار بردند و در قصبة الريه عمل فتح القصبه

( Tracheotomy )

را ايجاد نمودند « 3 » . و در سنگ مثانه روش « طحن الحصاة فى المثانه »

( Lithotrity )

را اختراع كردند « 4 » همينطور در اعمال جراحى روش تبنيح

( Anesthesia )

از ادويه مثل بنج و شيلم و يبروج و ترياك و غيره را به كار مىبردند « 5 » . طبق صاحب « مقاله تاريخيه » دكتر عثمان خان اين جراحان اسفنج مسبته

( Sporific Sponge )

را به كار مىبردند و هم درمان عضو بالعضو را آغاز نمودند « 6 » ، دربارهء علم قبالت يكى از كارنامهاى جراحان مسلمان آگاهى آنان از « و الچرز پوزيشن »

( Walcher , s Position )

است « 7 » .

روش اخراج جنين ميت هم مىدانستند « 8 » . كتاب « آثار الباقيه » بيرونى نقشى دارد كه روش عملى قيصريه

( Caeserian Operation )

را روشن مىكند .

رازى اول طبيبى بود كه هنگام تب محرقه بدن را به آب سرد تبريد پيشنهاد كرد « 9 » . و ابن سينا براى مريض اين تب بسترآى

( Waterbed )

را به كار « 10 » برد

( 1 ) - ستديزان اريبك ايندپرشين لتريچر ، ص 26 . ( 2 ) - ميديكل هسترى آف پرشيا ، ص 287 . ( 3 ) - ارمغان ، ص 46 . ( 4 ) - ايضا ، ص 47 . ( 5 ) - ايضا ، ص 48 . ( 6 ) - ايضا ، ص 49 . ( 7 ) - التصريف لمن سجز التأليف - مقاله در جراحت ، ص 118 - چاپ لكهنؤ . ( 8 ) - التصريف لمن عجز عن التأليف - مقاله در جراحت ، ص 119 . ( 9 ) - الحاوى فى الطب ، مجلد پانزدهم ، ص 128 ، 119 . چاپ حيدرآباد دكن . ( 10 ) - ارمغان ، ص 53 .