تاريخ روابط پزشكى ايران و پاكستان ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢٢

سخنى چند [ از مولف كتاب ]

گفته كه اين مرض بعلاوهء شش در اعضاى ديگر نيز لاحق مىشود ، چنان كه مىنويسد :

« و اما ما يئول الى السل من سائر الامراض مثل ورم الكليتين و الخراجات العظيمة و الدبيلات و نواصير المقعدة و اشباه ذالك داخلة تحت النوع الذى هو قرحة الردية « 1 » »

( امراضى كه سرانجام به سل مبدل مىشود ، مانند ورم گرده و خراجات عظيمه و دبيلات و نواصير مقعد همه در ذيل قرحهء شش مىآيد ) .

نجيب الدين سمرقندى صدها سال قبل اشاره به مرض گرده « تيفريت »

( Nephritis )

كرده ، و مىگويد كه در اين مرض رطوبت بيضيه در بول خارج مىشود و در پوست ورم پيدا مىشود به صورتى كه اگر پوست را غمز كرده شود نشان جاى غمزيك لحظه مىماند « 2 » .

ابو المنصور الحسن القمرى كه استاد ابن سيناست ، ذكر قرحهء قضيب ( سوزاك ) كرده حتى لحم زائد را نيز متذكر شده « 3 » .

ابو الحسن طبرى نخستين كسى بوده كه جهان طب را از مرض قراد الجرب

( Sarcoptes )

آگاه نموده است « 4 » .

همينطور ابن سينا اول پزشكى بود كه براى غرب

( Lechrymal Fistula )

درمانى بيان كرد و در اين ضمن محراف

( Probe )

را معرفى نمود « 5 » .

بهاء الدوله سعال شهيقه

Whooping Congh

را قبل از اروپائيان كشف كرد « 6 » . و عمار بن على يك مهت مجوف را ايجاد نمود كه بقول الگود پيشرو آلت تزريق

( Injection Syringe )

ست « 7 » .

( 1 ) - ارمغان ، ص 43 به اشاره به معالجات بقراطيه از ابو الحسن احمد بن محمد الطبرى ( 2 ) - شرح الاسباب و العلامات مجلد دوم ، ص 18 ( 3 ) - غنى منى ، ص 231 ( 4 ) - شرح الاسباب و العلامات ص 213 - چاپ مطبع نولكشو لكهنؤ ( 5 ) - ستديزان اريبك ايند پرشين ميديكل لتريچر ، ص 66 ( 6 ) - ميديكل هسترى آف پرشيا ، ص 354 ، 355 ( 7 ) - ايضا ص 286 .