تاريخ روابط پزشكى ايران و پاكستان ( فارسى ) — الصفحة ١٥٨
طب ابن سينا در عصر حاضر مساعى فن طب قديم در ايران و پاكستان و هند
ديگر اينكه اين دسته نظريات قدماء و متآخرين را كوركورانه تقليد نكردند بلكه پس از بحث و مذاكرهء رفيق و فكر و نظر مسئله ايرا كه از روى علم و تجربه درست به نظر مىآمد قبول مىكردند . و گرنه رد مىنمودند . بيانيه زير مسيح الملك حكيم اجمل خان :
« انى اخالف جمهور الاطباء فى عدة مسائل لو بينت كلها لما وسعه الكواريس و لذالك احب ان اذكر خمس مسائل » همين حقيقت را باثبات مىرساند .
در رموز الاطباء اين مسائل بتفصيل و دلايل بيان كرده شده است اين مسئله‌ها تعلق‌دار دبه ( 1 ) انكار وجود دورهء قمرى با بحران و ( 2 ) نفى تعفن صفرا و وجود تپ صفراوى و ( 3 ) عدم تعفن اخلاط داخل العروق و ( 4 ) انكار تلخى ذايقه صفراو ( 5 ) عدم وجود غذاى مطلق « 1 » .
سپس در پاكستان و هند دربارهء اين مسلمات طب ابن سينا يك سلسلهء مرتب بحث و نظر آغاز گرديد حتى در اين باب در دهلى و لكهنؤ دو گروه بوجود آمدند يكدسته مىگفتند كه بايد مسلمات همانطور كه هستند پذيرفت . گروه ديگر در رد آن يك سلسلهء دلايل ابراز مىداشتند « 2 » .
پنجم : اين امر براى ما باعث افتخار است كه در اين كشور براى بزرگداشت و نگاهدارى طب ابن سينا مؤسسه‌هاى بزرگ داروسازى و دانشكده‌هاى طبى و بهيارى مريضخانه‌هاى بسيار داير گرديده است . در پاكستان خصوصا داروخانه‌هاى لايلپور و لاهور و كراچى و راولپندى شهرت بسيار دارند .
در اين داروخانه‌ها معمولات و مجربات طب قديم باهتمام و سليقهء خاص با دستگاههاى جديد و آلات و ادويات مخصوص تهيه مىشود اين مؤسسه‌هاى بزرگ داروسازى گذشته از شعبه مركزى شعبه‌هاى فرعى هم دارند كه تقريبا در
( 1 ) - رموز الاطباء مجلد . ص 93 تا 96 . ( 2 ) - رجوع شود به رسائل و مجلات مثل « القول المرغوب فى ماء المشروب » و غيره كه از لكهنؤ و دهلى دربارهء مسائل نزاعى منتشر گرديد .