تاريخ روابط پزشكى ايران و پاكستان ( فارسى ) — الصفحة ١٤١

بيمارستانها

پشت مسجد جامع دهلى مريضخانه‌اى بنا كرد . و در آن اطباى حاذق گماشت « 1 » در زمان شهنشاه عالمگير بعلاوه دهلى در همه كشور محروسه بيمارستانهاى بزرگ داير گرديد . يكى از آنها در سورت بود كه براى خدمت آن بسفارش سيد سعد اللّه يك رئيس اطبا تعين شد « 2 » .

در زمان عالمگير تأسيس بيمارستانها . اين‌قدر رواج داشت كه امراء و رؤساى اين عهد در نقاط مختلف بيمارستانهاى بسيار بنا كردند .

يكى از اين بيمارستانهاى بزرگ بيمارستان فوجدار نواب خيرانديش خان كنبوه بود كه وى در وطن خود اتاوه تأسيس كرد و در آن پزشكان يونانى و هندى از اهل اسلام و هنود را گردآورد . حكيم عبد الرزاق نيشاپورى و حكيم عبد المجيد صفاهانى و حكيم ميرزا محمد على بخارى از اطباى ممتاز و برجستهء اين بيمارستان بودند « 3 » . خيرانديش خودش هم طبيب فاضلى بود وى كتاب بىمانند خير التجارب را به فارسى نوشته و ترجمهء آن بار دو در لاهور چاپ گرديده است .

علاء الدين ثانى بهمنى هم مريضخانه‌اى در احمدآباد ( بيدر ) بنا كرد و براى مخارج آن از ملك خود دهكده‌هاى متعددى وقف كرده بود « 4 » .

بيمارستان ديگرى در زمان محمد شاه در دهلى داير و براى مخارج آن سه صد هزار روپيه ساليانه مقرر گرديد . حكيم قوام الدين خان مدير اين بيمارستان بود « 5 » .

والى حيدرآباد محمد قلى قطب شاه كه اسلاف وى اصلا همدانى بوده‌اند در حيدرآباد بيمارستانى بنا كرد كه در آن يك جا چهار هزار مريض مىتوانستند وارد بشوند و به آنها ادويه و اغذيه مجانى داده مىشد « 6 » .

( 1 ) - آثار الصناديد ، ص 23 ( باب سوم ) ( 2 ) - آثار خير ، ص 92 . ( 3 ) - آثار خير ، ص 93 . ( 4 ) - تاريخ فرشته ، ص 333 . ( 5 ) - آثار خير ، ص 92 با اشاره به المشاهير ، ص ، 239 ، 240 ( 6 ) - مجلهء همدرد صحت ماه سپتامبر 1961 م