تاريخ روابط پزشكى ايران و پاكستان ( فارسى ) — الصفحة ١٤٠

بيمارستانها

دكتر محمد زبير صديقى با اشاره به سيرت فيروزشاهى كه در سال 1370 م نوشته شده ، مىگويد كه در اين شفاخانه براى هر مرضى ادويهء مفرده و مركبه همه اقسام گرد آورده بودند . سلطان خودش بيمارستان را بازديد مىكرد و چون خود طبيب هم بود اطباى اين بيمارستان را بمشورتهاى خود مستفيد مىنمود و جمله مصارف اغذيه و ادويه از اوقاف شاهى پرداخت مىشد « 1 » .

در سال 839 ه سلطان محمود خلجى مريضخانه‌اى بنا كرد كه تحت نظارت حكيم فضل اللّه بتكميل رسيد . سلطان طبيب را به لقب حكيم الحكماء سرفراز كرده بود « 2 » .

در دربار شهنشاه اكبر چنان كه قبل از اين گفته شد پزشكان برجسته گرد آمده بودند . وى براهنمائى ابو الفتح گيلانى در هر نقطه سلطنت محروسه خود مريضخانه‌ها داير كرد « 3 » كه بيشتر از آنها در اكبرآباد بودند . ( منشى سيل چند در تاريخ آگره اشاره به بعضى از آنها كرده است . رجوع شود به آثار خير ص 91 ) .

وقتى كه نور الدين جهانگير به سلطنت رسيد ( در سال 1014 ه ) دوازده حكم براى ممالك محروسه خود صادر كرد كه يكى از آنها اين بود :

« در شهرهاى كلان دار الشفاها ساخته اطبا به جهت معالجه بيماران تعين نمايند و آنچه صرف و خرج مىشده باشد از سركار خالصه شريفه داده باشد « 4 » . »

بعد از جهانگير شاهجهان هم سنت اسلاف خود را ادامه داد و حكيم مير محمد هاشم را براى نظارت مريضخانه احمدآباد تعين كرد « 5 » . و در سال 1060 ه

( 1 ) - مقدمهء ستديزان پرشين ايندار بك ميديكل لتريجر . Studies in Persian and Arabic Medical Literature . ( 2 ) - آثار خير ، ص 89 . ( 3 ) - اكبرنامه مجلد سوم ، ص 30 . ( 4 ) - توزك جهانگيرى ، ص 5 . ( 5 ) - آثار خير ، ص 93 .