تاريخ روابط پزشكى ايران و پاكستان ( فارسى ) — الصفحة ١٣٧

فهرست كتابهاى طبى در قرن حاضر

ازين گفته شد بنا بقول بعضى سلطان زين العابدين والى كشمير ممدوحش است ولى هيچ واضح نمىشود كه منصور بن محمد كه وطنش شيراز بود كى بكشمير آمد ؟ و آيا از شيراز مستقيما به آنجا رسيد يا نخست ( وقتىكه تيمور شيراز را گشوده ) بسمرقند رفت و از سمرقند بكشمير آمد در اين باب هيچ اطلاعى بدست نمىآيد . صاحب پزشكان نامى پارس مىنويسد كه « منصور بن محمد . . . شيرازى كتاب كفايهء مجاهديه را بنام مجاهد السلطنته والدين ، سلطان زين العابدين بن شاه شجاع تأليف نموده و همين جهت كلمهء مجاهديه در تركيب نام كتاب به كار رفته است و چون سلطان زين العابدين در بين سالهاى 786 - 793 سن بر فارس حكومت داشته احتمالا اين كتاب در فاصلهء هفت سال تصنيف شده « 1 » » و « شامل يك دورهء طب باختصارست كه براى استفاده شخصى سلطان سمت تحرير يافته و موجب تقرب مؤلف به دربار گشته است « 2 » » . همين مؤلف دربارهء سلطان زين العابدين مىنويسد :

« سلطان زين العابدين در سال 794 بوسيلهء پسرعمش شاه منصور مكحول گرديد و در سال 795 كه تيمور فارس را تسخير نمود پس از كشتن تمام شاهزادگان مظفرى سلطان زين العابدين و برادرش سلطان شبلى بامر امير بسمرقند فرستاده شدند و تا آخر عمر در رفاه و آسايش بسر بردند « 3 » »

پس گمان غالب اينست كه منصور كفايهء منصورى را در شيراز ( وقتىكه سلطان زين العابدين بر شيراز حكومت داشت ) بين سالهاى 786 ه و 793 ه نوشته و بعد از آن وقتىكه زمام سلطنت شيراز بدست تيموريان افتاد وى تشريح منصورى را نوشته و به نام پير محمد بن عمر شيخ بن تيمور كرده ، دربارهء اين امر كه منصور بن محمد بعهد سلطان زين العابدين والى كشمير بكشمير آمده و كفايهء منصورى معنوى بنام او كرده باشد هيچ سندى در دست نيست .

( 1 ) - پزشكان نامى پارس ص 155 . ( 2 ) - ايضا ص 156 . ( 3 ) - ايضا ص 155 .