تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ٩٥
قدرت و نفوذ قريش
قدرت و نفوذ قريش
قدرت و نفوذ قريش
قريش كه روزى يكى از قبايل كوچك ، فقير و بىقدر و اعتبار جنوب حجاز بود ، در اثر قدرت اقتصادى و مذهبى ، كم‌كم به صورت قبيله‌اى نيرومند ، مشهور و خوش‌نام عرب درآمد و از نظر شرف ، ارزش و اعتبار ، خود را برتر از قبايل ديگر معرفى كرد . به تعبير يكى از مورخان معاصر ، آن روز ، قبيلهء قريش نسبت به ساير قبايل حجاز ، مزيتهاى زيادى داشت همان‌طور كه لاوىها در ميان يهود و كشيشان در ميان مسيحيان داراى امتيازاتى بودند . « 1 »
مخصوصاً پس از حادثه سپاه فيل و شكست ابرهه احترام قريش كه كليددار كعبه بود ، در افكار عمومى بالا رفت « 2 »
و آنها از اين حادثه به نفع خود بهره‌بردارى كرده ، خود را « آل‌الله » ، « جيران‌الله » ، و « سُكّان حرم‌الله » ناميدند « 3 »
و بدين‌وسيله پايگاه مذهبى خود را استوارتر ساختند و در اثر احساس قدرت ، به فساد و انحصارطلبى گراييدند « 4 »
به‌طورىكه يك سلسله مقررات نوظهور و تحميلى را درمورد قبايل ديگر به مورد اجرا گذاشتند ؛ مثلًا قريش از قبايل ديگر ، بىهيچ شرطى دختر مىگرفت ، ولى با اين شرط به آنها دختر مىداد كه بدعتهاى خاص دينى قريش ، به‌ويژه در مورد مراسم حج و طواف را بپذيرند ! « 5 »
از مسافرانى كه وارد مكه مىشدند ، ماليات مىگرفت « 6 »
و اسم آن را حق قريش مىنهاد . « 7 »
علاوه بر اين ، ادارهء مراسم حج را در انحصار خويش گرفته ، حجاج را به پيروى از مقررات خود ملزم مىساخت به‌طورىكه حركت حجاج از منى و رمىجمرات مىبايست با اجازهء قريش باشد . « 8 »
( 1 ) . فيلپ حتّى ، پيشين ، ص 17 .
( 2 ) . ابن‌هشام ، پيشين ، ج 1 ، ص 59 ؛ ازرقى ، پيشين ، ج 1 ، ص 176 .
( 3 ) . ابن‌عبدربه ، پيشين ، ج 3 ، ص 313 ؛ ازرقى ، پيشين ، ص 176 .
( 4 ) . ازرقى ، پيشين ، ص 176 .
( 5 ) . همان ، ص 179 ؛ آلوسى ، پيشين ، ج 1 ، ص 243 .
( 6 ) . ابن‌سعد ، پيشين ، ج 1 ، ص 70 .
( 7 ) . جوادعلى ، پيشين ، ج 4 ، ص 21 .
( 8 ) . ابن‌سعد ، پيشين ، ص 69 ؛ ابن‌هشام ، پيشين ، ص 125 ، 130 ؛ ابن‌اثير ، الكامل فىالتاريخ ( بيروت : دارصادر ) ، ج 2 ، ص 20 ؛ ازرقى ، پيشين ، ص 189 .