تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ٩٢
تجارت و كليددارى قريش
صورت مىگرفت « 1 »
و اين دو امر به توسعهء شهر و رونق اقتصادى آن كمك مىكرد .
البته حرمت و قداست سرزمين حرم نيز كه موجب برقرارى امنيت و آرامش در محدودهء حرم مىشد ، تأثير چشم‌گيرى در رونق تجارت مكه داشت ، چنان‌كه خداوند مىفرمايد :
. . . آيا حرم امنى در اختيار آنان قرار نداديم كه ثمرات هر چيزى [ از هر شهر و ديارى ] به آن آورده مىشود ؟ اينها رزقى است از جانب ما ، ولى بيشتر آنان نمىدانند . « 2 »
حضرت ابراهيم عليه السلام نيز پس از اسكان همسر و فرزندش در كنار كعبه ، چنين درخواستى از خداوند كرد :
پروردگارا ! من بعضى از فرزندانم را در سرزمينى بىآب و علف ، د ركنار خانه‌اى كه حرم تو است ، ساكن ساختم تا نماز را برپا دارند ، دلهايى از مردم را متوجه آنها ساز و از ثمرات به آنها روزى ده ، شايد شكر تو را به جاى آورند . « 3 »
پروردگار من ! اين شهر را ايمن گردان و از مردم آن ، كسانى را كه به خدا و روز رستاخيز گرويده‌اند ، ثمرات روزى گردان . « 4 »
تجارت و كليددارى قريش
تجارت و كليددارى قريش
دو عامل تجارت و وجود كعبه كه موجب توسعه و مركزيت شهر مكه شده بود ، موجب افزايش قدرت قريش در مكه نيز شده بود ؛ زيرا هم نبض اقتصاد و هم شؤون مذهبى كعبه را در دست داشتند :
1 . قريش به تدريج از طريق تجارت ، ثروتهاى گزافى انباشتند و ثروت‌اندوزان بزرگى در مكه پديد آمدند كه ارقام ثروت برخى از آنها مبالغه‌آميز به‌نظر مىرسد . چنان‌كه سهم يكى از آنها در يك قافلهء تجارتى بالغ بر سىهزار دينار بود . « 5 »
اشراف قريش در منطقهء ييلاقى و با
( 1 ) . عباس زرياب ، سيرهء رسول‌الله صلى الله عليه و آله ( تهران : سروش ، چ 1 ، 1370 ) ، ص 66 - 67 .
( 2 ) . قصص ( 28 ) : 57 .
( 3 ) . ابراهيم ( 14 ) : 37 .
( 4 ) . بقره ( 2 ) : 126 .
( 5 ) . جواد على ، المفصل فى تاريخ‌العرب ( بيروت : دارالعلم للملايين ، ط 1 ، 1968 م ) ، ج 1 ، ص 114 . گويا مقصود ، سعيد بن‌العاص ( ابىاحَيْحَه ) است كه به گفتهء واقدى ( المغازى ، ج 1 ، ص 27 ) بيشترين سهم كاروان قريش را كه در بازگشت از شام منجر به جنگ بدر شد ، در اختيار داشت . ولى عبارت واقدى به اين صراحت نيست .