تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ٣٠
ويرانى سدّ مأْرِب
آنان را داستانهايى [ براى عبرت ديگران ] قرار داديم و جمعيتشان را به كلى متلاشى ساختيم . دراين سرگذشت آيات و نشانه‌ها [ ى عبرتى ] براى هر صابر شكرگزار است . « 1 »
حمزهء اصفهانى ، ويرانى اين سدّ را 400 سال پيش از ظهور اسلام ، « 2 »
ابوريحان بيرونى تقريباً پانصدسال پيش از اسلام « 3 »
و ياقوت حموى آن را مربوط به دوران تسلط حبشيان مىداند « 4 »
و چون تسلط حبشيان در اواسط قرن ششم بود ، برخى از مورّخان آن را بين سالهاى 542 تا 570 م . حدس مىزنند . « 5 »
در هر حال ، گويا ويرانى سد ، تدريجى بوده و پس از چند بار مرمّت سرانجام منهدم شده است .
در قرآن كريم از قوم تُبَّع « 6 »
و فرجام كار آنان در دو مورد ياد شده است :
آيا اينان [ اهل مكه ] بهترند يا قوم تُبَّع و كسانى كه پيش از آنان بودند ؟ ما آنان را هلاك كرديم چرا كه مجرم بودند . « 7 »
پيش از آنان قوم نوح و اصحاب رسّ « 8 »
و قوم ثمود [ پيامبرانشان را ] تكذيب كردند ، و همچنين قوم عاد و فرعون و قوم لوط و اهل ايْكه « 9 »
و قوم تُبّع ، همگى ، فرستادگان
( 1 ) . سبأ ( 34 ) : 15 - 19 .
( 2 ) . حمزهء اصفهانى ، تاريخ پيامبران و شاهان ( تاريخ ملوك الأرض و الانبياء ) ، ترجمهء جعفر شعار ( تهران : اميركبير ، چ 2 ، 1367 ) ، ص 120 و 132 .
( 3 ) . آثارالباقية ، ترجمهء اكبر دانا سرشت ( تهران : اميركبير ، چ 1 ، 1363 ) ، ص 181 .
( 4 ) . معجم‌البلدان ، تصحيح محمد امين الخانجى الكتبى ( قاهره : مطبعةالسعادة ، ط 1 ، 1324 ه . ق ) ، ج 7 ، ص 355 .
( 5 ) . فيليپ خليل حِتّى ، تاريخ عرب ، ص 82 .
( 6 ) . تبّع ( كه جمع آن تبابعه است ) لقب سلسلهء پادشاهان حِمْيَرى در يمن بوده است . اينان دو طبقه بوده‌اند : طبقهء اول پادشاهان سبأ و ريدان كه از سال 115 قبل از ميلاد تا 275 بعد از ميلاد حكومت كرده‌اند . طبقهء دوم پادشاهان سبأ و ريدان و حضرموت و شَحْر كه از سال 275 تا 533 بعد از ميلاد حكومت داشته‌اند . ( احمدحسين شرف‌الدين ، اليمن عبرالتاريخ ، ص 90 - 97 . )
( 7 ) . دخان ( 44 ) : 37 .
( 8 ) . قومى كه در يمامه زندگى مىكردند .
( 9 ) . قوم شعيب .