تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ٢٩٦
معاهدات پيامبر اسلام با امراى محلّى
دشوارى راه
دشوارى راه
ارتش اسلام با وجود همهء دشواريها ، از مدينه حركت كرد ، اما چنان‌كه تا حدى قابل پيش‌بينى بود ، مسلمانان در راه تبوك ، به علت طول مسافت ، كمى تعداد مركبها ( براى هر سه نفر يك اسب ) ، گرمى هوا ، به‌ويژه كم‌آبى و تشنگى ، دچار مشكلات و زحمات فراوانى شدند و از اين رو ، اين جنگ در تاريخ اسلام نام « غزوة العُسرة » « 2 »
و « جيش‌العُسرة » « 3 »
به خود گرفت .
درهرحال ارتش اسلام پس از طى مسافت طولانى ، به سرزمين تبوك رسيد ، اما اثرى از نيروى نظامى روم مشاهده نگرديد . گزارش حركت ارتش روم بىاساس بوده است . « 4 »
و اين شايعه را به منظور ايجاد رعب و نگرانى در جبههء اسلام طرح كرده بودند . « 5 »
معاهدات پيامبر اسلام با امراى محلّى
معاهدات پيامبر اسلام با امراى محلّى
رسول خدا صلى الله عليه و آله بيست روز در تبوك توقف كرد « 6 »
و در اين مدت ، با حاكم « أَيلة » و با مردم سرزمين « جَرباء » و « اذرح » پيمان صلح بست و آنها متعهد به پرداخت جزيه شدند . و نيز پيامبر اسلام پس از يك عمليات نظامى ، با پادشاه مقتدر دومةالجندل پيمان صلح امضا كرد و او با پرداخت مبالغى ، تسليم شد . « 1 »
غزوهء تبوك در رجب سال نهم هجرت رخ داد « 2 »
و ابعادى از آن در سورهء « توبه » انعكاس
( 2 ) . ابن‌سعد ، الطبقات‌الكبرى ، ج 2 ، ص 167 ؛ قسطلانى ، المواهب اللدنية ، ج 1 ، ص 346 ؛ حلبى ، پيشين ، ج 3 ، ص 106 .
( 3 ) . صحيح بخارى ، ج 6 ، ص 308 ؛ مسعودى ، التنبيه و الاشراف ، ص 235 ؛ قسطلانى ، پيشين ، ص 346 . اين نام و عنوان ، از آيهء 117 سورهء توبه « لَقد تابَ اللَّهُ على النبىّ و المهاجرينَ والأنصارِ الَّذين اتّبَعُوه في ساعةِ العُسْرَةِ . . . » گرفته شده است .
( 4 ) . واقدى ، المغازى ، ج 3 ، ص 1990 - 1191 .
( 5 ) . حلبى ، پيشين ، ص 99 .
( 6 ) . ابن‌سعد ، پيشين ، ج 2 ، ص 166 ، 168 ؛ واقدى ، پيشين ، ص 1015 .
( 1 ) . طبرسى ، اعلام‌الورى ، ص 123 ؛ قسطلانى ، پيشين ، ص 350 ؛ طبرى ، تاريخ الامم والملوك ، ج 3 ، ص 146 .
( 2 ) . ابن‌سعد ، الطبقات‌الكبرى ، ج 2 ، ص 165 ؛ ابن‌هشام ، السيرةالنبوية ، ج 4 ، ص 159 ؛ حلبى ، پيشين ، ص 99 ؛ قسطلانى ، پيشين ، ص 346 .