تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ٢٨٩
پيروزى درخشان مسلمانان در مرحلهء نهايى
ناگهان از مخفيگاه‌ها بيرون آمده و بر مسلمانان تاختند . « 2 »
حملهء غافلگيرانهء دشمن ، مسلمانان را سراسيمه و وحشت‌زده كرد . نخست قبيلهء بنىسليم كه در مقدم سپاه بود ، عقب‌نشينى و فرار كردند « 3 »
و سپس گروههاى ديگر به دنبال آنها پا به فرار گذاشتند ، به حدى كه فقط على عليه السلام با تنى چند در كنار رسول خدا باقى ماندند و در برابر دشمن ايستادگى كردند . « 4 »
طبق نقل شيخ‌مفيد تنها نه نفر از هاشميان در كنار رسول خدا باقى ماندند كه يكى از آنها على عليه السلام بود . عباس بن عبد المطلب ، عموى پيامبر ، سمت راست ، و فضل‌بن‌عباس در سمت چپ رسول خدا قرار داشتند و على عليه السلام پيشاپيش آن حضرت ، شمشير مىزد . « 5 »
پيروزى درخشان مسلمانان در مرحلهء نهايى
پيروزى درخشان مسلمانان در مرحلهء نهايى
با گريختن مسلمانان ، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله كه همواره الگوى صبر و استقامت و نمونهء بارز شجاعت بود ، كوچك‌ترين ضعف و تزلزل به خود راه نداد و همچنان ثابت و استوار در ميدان جنگ باقى ماند و خطاب به فراريان فرمود : « مردم ! كجا مىگريزيد ؟ بياييد و بازگرديد كه منم پيامبر خدا ، منم محمدبن عبدالله » . و به عموى خود عباس ( كه يكى از هاشميان باقى مانده در ميدان جنگ بود و صداى بلند و رسايى داشت ) فرمود : « مردم را صدا كن و عهد و بيعتى را كه با من داشتند به‌ياد آنها بياور . » عباس با صداى بلند فرياد كرد : « اى اهل بيعت شجره ! اى اصحاب سورهء بقره ! به كجا فرار مىكنيد ؟ ! عهد و پيمانى را كه با پيامبر داشتيد به‌ياد آريد . » « 1 »
در پرتو پايدارى و استقامت پيامبر اسلام و دعوت فراريان به بازگشت و مقاومت ،
( 2 ) . ابن‌هشام ، پيشين ، ص 85 ؛ واقدى ، پيشين ، ص 895 ؛ طبرى ، پيشين ، ص 128 ؛ طبرسى ، اعلام‌الورى ، ص 114 ؛ مجلسى ، بحارالانوار ( تهران : دار الكتب الاسلامية ، 1384 ه . ق ) ، ج 21 ، ص 169 ؛ شيخ مفيد ، پيشين ، ص 75 .
( 3 ) . واقدى ، پيشين ، ص 897 ؛ ابن‌سعد ، پيشين ، ص 150 .
( 4 ) . واقدى ، پيشين ، ص 900 ؛ ابن‌واضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 52 .
( 5 ) . الإرشاد ، ص 74 . در مورد شجاعت على عليه السلام در اين جنگ ، ر . ك : امالى ، شيخ طوسى ( قم : دارالثقافة ، ط 1 ، 1414 ه . ق ) ، ص 574 - 575 .
( 1 ) . ابن‌سعد ، پيشين ، ص 151 ؛ ابن‌واضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 52 ؛ مجلسى ، بحارالانوار ، ج 21 ، ص 150 .