تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ٢٧٢
آغاز دعوت جهانى
6 . « و ما تو را جز رحمتى براى جهانيان نفرستاديم . » « 1 »
اين آيات ، همه جزء سوره‌هاى مكى است و نشان مىدهد كه عموميت دعوت پيامبر اسلام ، از همان دوران تبليغ در مكه مطرح بوده است . اما با وجود اين دلايل و شواهد روشن ، برخى از اروپاييان همچون « گلدزيهر » ادعا كرده‌اند كه فراگيرى و عموميت رسالت محمد ، بعدها به وجود آمد و اصول تعليمات نخستين او بيش از نياز بعضى از عرب زمان حيات او نبود . [ ! ] « 2 »
با توجه به آنچه گفتيم بىپايگى اين سخن روشن مىگردد و نيازى به بحث بيشتر ندارد .
آغاز دعوت جهانى
آغاز دعوت جهانى
اگر پيامبر اسلام در سالهاى دعوت در مكه و چند سال پس از هجرت ، گامى در جهت گسترش اسلام در خارج از جزيرةالعرب برنداشت ، به خاطر آن بود كه كارشكنىها و دشمنىهاى مشركان مكه ، يهود و دشمنان ديگر فرصت چنين كارى را نمىداد . اما پس از پيمان صلح حديبيه كه فكر او از ناحيهء خطر حملهء قريش آسوده گشت و آرامش نسبى در مدينه حكمفرما شد ، در ذيحجهء سال ششم يا محرم سال هفتم هجرت ، طى نامه‌هايى كه به شاهان و زمامداران آن روز جهان نوشت ، آنان را به اسلام دعوت كرد . پيامبر صلى الله عليه و آله در يك روز شش نامه توسط شش تن از ياران خود به زمامداران بزرگ آن روز جهان فرستاد كه عبارت بودند از :
نجاشى ، پادشاه حبشه ؛ قيصر روم ؛ خسرو پرويز ، پادشاه ايران ؛ مُقَوْقِس ، پادشاه مصر ؛ حارث‌بن‌ابى شِمْر غسّانى ، حاكم شام و هَوْذَةَ بن على ، پادشاه يمامه . « 3 »
البته اين ، طليعهء دعوت جهانى پيامبر اسلام بود و نامه‌هاى دعوت زمامداران جهان محدود به اين شش نامه نبود ، بلكه حضرت از آن روز تا هنگام وفات ، به‌تدريج پيكهاى ديگرى به اطراف جهان فرستاد . « 4 »
مضمون نامه‌ها
( 1 ) . وَ ما أَرْسَلْناكَ إلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ . » ( انبياء ( 21 ) : 107 . )
( 2 ) . ر . ك : محاكمهء گلدزيهر صهيونيست ، محمد غزالى مصرى ، ترجمهء صدر بلاغى ( تهران : حسينيهء ارشاد ، 1363 ) ، ص 79 - 80 .
( 3 ) . ابن‌سعد ، الطبقات‌الكبرى ، ج 1 ، ص 258 - 262 .
( 4 ) . على احمدى ميانجى ، مكاتيب الرسول ، ج 1 ، ص 31 . ابن‌هشام نامه‌هاى حضرت را ده تا ( السيرةالنبويّة ، ج 4 ، ص 254 ) ، يعقوبى مجموع نامه‌هاى تبليغى پيامبر را بالغ بر سيزده نامه ( تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 66 - 67 ) و مسعودى در كتاب التنبيه والأشراف ، ( ص 236 - 237 ) شش نامه مىداند . يكى از محققان معاصر ، مجموع آنها را سى و دو نامه مىداند . ( احمد صابرى همدانى ، محمد و زمامداران ، ( قم : دارالعلم ، چ 2 ، 1346 . )