تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ٢٥٤
2 . كشته‌شدن عمروبن‌عبدوَدّ
عوامل ناكامى سپاه احزاب
عوامل ناكامى سپاه احزاب
اما با تمام اين دشواريها ، علاوه بر حفر خندق چند عامل مهم ديگر ، وضع را به نفع مسلمانان تغيير داد و در نهايت موجب ناكامى سپاه احزاب شد . اين عوامل بدين قرار بود :
1 . ايجاد اختلاف ميان بنىقريظه و سپاه احزاب
1 . ايجاد اختلاف ميان بنىقريظه و سپاه احزاب
نُعَيْم‌بن‌مسعود ، يكى از افراد قبيلهء غطفان بود كه به تازگى مسلمان شده بود . او با كسب اجازه از پيامبر كه حيله در جنگ را روا شمرد ، « 1 »
پس از ديدار با بنىقريظه و جلب اطمينان آنان به واسطهء سوابق دوستى كه با آنها داشت ، آنان را به خاطر نقض پيمان سرزنش كرد و گفت : وضع شما با سپاه قريش متفاوت است . اگر جنگ به جايى نرسد ، آنها به موطن خود برمىگردند ، اما شما جايى نداريد كه برويد و اگر جنگ ناتمام بماند ، مسلمانان شما را نابود مىكنند . آن‌گاه پيشنهاد كرد كه چند تن از فرماندهان سپاه احزاب را به صورت گروگان و عامل تضمين ادامهء جنگ تحويل بگيرند و تا آخر جنگ نگه دارند .
سپس اين موضوع را به‌عنوان راز نظامى و تصميم نهانى بنىقريظه به سران قريش و قبيلهء خويش ، غطفان اطلاع داد و اظهار داشت كه بنىقريظه تصميم دارند افرادى را با اين بهانه از شما تحويل گرفته و به نشانهء حسن نيّت و جبران گذشته‌ها به [ حضرت ] محمد تحويل دهند ! آن‌گاه به آنها هشدار داد كه چنين پيشنهادى را نپذيرند ! اين نقشه گرفت و بدبينى و اختلاف در ميان اين دو گروه پديد آمد و جبههء متحد احزاب از درون متزلزل شد . « 2 »
2 . كشته‌شدن عمروبن‌عبدوَدّ
2 . كشته‌شدن عمروبن‌عبدوَدّ
گويا قريش از سه جهت در فشار و تنگنا بودند تا هرچه زودتر جنگ را يكسره كنند : اوّل از نظر كمبود آذوقه به علت طول كشيدن جنگ ؛ ثانياً سردشدن تدريجى هوا كه در اثر آن در ارودگاه ، زير چادرها در زحمت بودند ؛ ثالثاً نزديك‌شدن ماه ذيقعده كه ماه حرام بود و اگر
( 1 ) . انّ الحرب خدعة .
( 2 ) . ابن‌سعد ، پيشين ، ج 2 ، ص 69 ؛ ابن‌هشام ، پيشين ، ج 3 ، ص 240 ؛ طبرى ، پيشين ، ج 3 ، ص 50 - 51 ؛ حلبى ، پيشين ، ج 2 ، ص 650 ؛ سمهودى ، پيشين ، ج 1 ، ص 304 ؛ مجلسى ، پيشين ، ج 20 ، ص 207 .