تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ٢٠٥
پيمان‌نامهء عمومى
پيمان‌نامهء عمومى
پيمان‌نامهء عمومى
پيامبر پس از استقرار در مدينه لازم ديد به وضع اجتماعى مردم سر و سامان دهد ؛ زيرا تأمين اهداف بلند او ، نياز به آرامش شهر داشت ، درحالىكه تركيب جمعيت آن روز مدينه نامتناسب بود . گروه‌هايى از عرب در اين شهر ساكن بودند كه هر كدام به يكى از دو قبيلهء بزرگ اوس و خزرج پيوستگى داشتند . يهوديانى نيز در داخل شهر و پيرامون آن زندگى مىكردند كه با آنها در ارتباط بودند ، و اينك مسلمانان مكه نيز به آنها اضافه شده بودند . اين وضع ممكن بود حادثه‌آفرين باشد . از اين‌رو به ابتكار پيامبر ، پيمان‌نامه‌اى نوشته شد كه « نخستين قانون اساسى » يا « بزرگ‌ترين قرارداد و سند تاريخى در اسلام » خوانده شده است .
اين قرارداد ، حقوق گروههاى مختلف ساكن يثرب را معين و زندگى مسالمت‌آميز جمعيت شهر و نظم و عدالت را تضمين مىكرد و از بروز هرگونه تشنّج جلوگيرى مىكرد . چند مادهء مهم اين پيمان چنين بود :
1 . مسلمانان و يهوديان « 1 »
امت واحد به شمار مىروند .
2 . مسلمانان و يهوديان در پيروى از دين خود آزادند .
3 . مهاجران قريش ، به رسم سابق خويش قبل از اسلام ، در پرداخت خون‌بها باقىاند : اگر فردى از آنها كسى را كشت يا اسير گرديد ، بايد به كمك هم خون‌بهاى او را طبق عدالت و معروف بين مؤمنان بپردازند و اسير خود را با پرداخت فديه آزاد كنند .
4 . بنىعَمْروبن‌عَوف ( قبيله‌اى از انصار ) و ساير تيره‌ها نيز در مورد پرداخت خون‌بها و فديهء اسير ، به همين‌سان عمل مىكنند .
( 1 ) . مقصود از يهوديان در اينجا ، يهوديان بنىعمروبن‌عوف و ساير يهوديان بومى مدينه هستند ، اما سه قبيلهء يهودى بنىقينقاع ، بنىنضير ، و بنىقُريظه ، پيمان جداگانه‌اى با پيامبر اسلام امضا كردند كه شرح آن خواهد آمد .