تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ١٨٩
زمينه‌هاى نفوذ اسلام در يثرب
فصل اول : هجرت به يثرب
فصل اول : هجرت به يثرب
زمينه‌هاى نفوذ اسلام در يثرب
زمينه‌هاى نفوذ اسلام در يثرب
وادىالقُرى درّهء درازى است كه راه بازرگانى يمن به شام پس از عبور از كنار مكه از آن درّه مىگذشت . در امتداد اين دره كه از شمال به جنوب كشيده شده است ، واحه‌هاى چندى بود كه داراى آب و علف و كشتزار بود « 1 »
و كاروانها به هنگام عبور ، از آنها استفاده مىكردند . در يكى از اين واحه‌ها در پانصد كيلومترى شمال مكه ، شهر قديمى « يثرب » قرار گرفته بود كه پس از هجرت حضرت رسول « مدينةالرسول » و سپس « مدينه » نام گرفت .
شغل مردم اين شهر بر خلاف مكّىها كه بازرگان بودند ، كشاورزى و باغدارى بود .
تركيب جمعيت و وضع اجتماعى يثرب نيز با مكه تفاوت كلى داشت . سه قبيلهء بزرگ يهودى « بنىنضير » ، « بنىقَيْنُقاع » و « بنىقُرَيْظَه » در اين شهر سكونت داشتند . دو قبيلهء مشهور « اوس » و « خزرج » نيز كه اصلًا يمنى ( قحطانى ) بودند ، پس از خرابى سدّ مَأْرِب ، « 2 »
از جنوب هجرت كرده در آن شهر در كنار يهوديان زندگى مىكردند .
در سالهايى كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله در مكه سرگرم دعوت و تبليغ بود ، در يثرب حوادثى مىگذشت كه زمينهء هجرت پيامبر را فراهم ساخت و اين شهر را تبديل به پايگاه نشر و دعوت اسلام كرد ، از جمله :
1 . يهوديان زمينهاى مرغوب اطراف شهر را در دست داشتند و نخلستانهايى احداث كرده
( 1 ) . ياقوت حموى ، معجم البلدان ( بيروت : دار احياء التراث العربى ، 1399 ه . ق ) ، ج 4 ، ص 338 .
( 2 ) . همان ، ج 5 ، ص 36 . دربارهء سد مأرب و تاريخ ويرانى آن ، در بخش اول اين كتاب بحث كرده‌ايم .