تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — الصفحة ١٤٤
ب ) محرومان و ستمديدگان
20 تا 30 ساله بوده است ؛ زيرا هنگام درگذشت - در سال 55 هجرى - هشتاد و اندى سال داشته است . « 2 »
ب ) محرومان و ستمديدگان
ب ) محرومان و ستمديدگان
مقصود از اين گروه كه در منابع اسلامى از آنها به نام « ضعيفان » و « مستضعفان » ياد شده است ، بردگان يا آزادشدگانى بودند كه با وجود آزادى ، طبق سنت عرب ، به نوعى با صاحبان قبلى خود ارتباط و وابستگى داشتند و اصطلاحاً « مولى » ( / آزاد شده ) ناميده مىشدند . دستهء ديگر از مستضعفان ، غريبه‌هايى بودند كه از نقاط ديگر آمده و در مكه ساكن بودند و چون وابستگى قبيلگى نداشتند ، ناگزير براى حفظ جان و مالشان بايد در پناه يكى از قبايل نيرومند زندگى مىكردند ، اما باز از حقوق مساوى با افراد قريش برخوردار نبودند و از نظر اجتماعى طبقه‌اى پست محسوب مىشدند .
اين گروه كه طايفه و عشيره‌اى در مكه نداشتند و داراى قدرت و نيرويى نبودند ، « 3 »
در گرايش به اسلام پيشگام بودند و مسلمان‌شدن آنها براى مشركان تلخ و سنگين بود و بهانهء مناسبى براى تحقير مسلمانان به شمار مىفت . بنا به روايتى ، هنگامى كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله در مسجدالحرام مىنشست و پيروان مستضعف او مانند : عمّار ياسر ، خبّاب بن الأرَتّ ، صُهَيب‌بن سِنان ، بلال‌بن رَباح ، ابوفُكَيْهَه و عامربن فُهَيره دركنار او مىنشستند ، قريش آنها را استهزا مىكردند و به طعنه به يكديگر مىگفتند : ببينيد ! هم‌نشينان او اينها هستند ! ، خداوند از ميان همهء ما فقط به اينها منت نهاده ! [ كه اسلام را پذيرفته و هدايت يافته‌اند ! ! ] « 4 »
روزى گروهى از سران قريش از كنار مجلس پيامبر مىگذشتند ، در آن هنگام صهيب ، خبّاب ، بلال ، عمّار و امثال اينها در حضور پيامبر نشسته بودند . آنها با مشاهدهء اين صحنه گفتند : « اى محمد از ميان قومت به همين افراد بسنده كرده‌اى ؟ ! آيا ما از اينها پيروى كنيم ؟ ! آيا
( 2 ) . ابن‌سعد ، پيشين ، ج 3 ، ص 244 . عبد المتعال صعيدى مصرى كتابى به نام شباب قريش فى بدء الاسلام ، نوشته و در آن چهل نفر از جوانان قريش را كه در پذيرش اسلام پيشگام بودند ، به ترتيب سنى معرفى كرده است كه نفر اول آنها على عليه السلام است . ( ص 33 - 34 . )
( 3 ) . بلاذرى ، پيشين ، ج 1 ، ص 156 و 181 ؛ ر . ك : الطبقات‌الكبرى ، ج 3 ، ص 248 .
( 4 ) . مأخذ پيشين .