سيراف ( بندر طاهرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٩

كارگاه يا ترانشه J قورخانه « 1 » و حمام :

اين عكس منظرهء عمومى از جنوب سيراف در سواحل خليخ فارس را نشان مىدهد . قسمتى از كاروانسرا ( قورخانه يا گمرك ) و حمام واقع در كارگاه j و كوره هاى سفالپزى واقع در كارگاه d و جادهء شوسهء بندر بوشهر به بندر لنگه كه از ميان بندر طاهرى مى گذرد در اين عكس ديده مىشود . ( اسلايد از دكتر گزافهروارى )

اثرى از باقيمانده بناها را دربر دارد گرچه تپه‌هاى باستانى شنى در حدود 400 متر دور تر از اين محل ( شروع مىشود ) نزديك كوره‌هاى سفالپزى كه در سال 70 - 1969 حفارى شد قرار دارد .

پيش از حفارى ، در اين ترانشه تنها بناى باقيمانده قابل ملاحظه بناى بزرگى بود كه بناى كوچكترى نيز در مجاورت آن قرار گرفته بود . در اين فصل از حفارى هر دو اين بناها بطور كامل حفارى شد .

بناى بزرگ به اندازهء 38 * 51 متر بود . اين بنا با ديوارهاى سنگى به ضخامت 2 / 1 متر ساخته شده بود . بين سنگهاى اين ديوارها ملاطى وجود داشت كه سنگها را بهم مربوط ميكرد . اين نوع بنا در سيراف متداول نبوده و تنها بناى قابل مقايسه با آن را كه ميشناسيم بناى مسجد بزرگ و دژ پوشيده شده آن است . ( ش 41 - 40 - 23 - 22 )

قسمت شرقى بنا شامل يك حياط به اندازهء 5 / 15 * 5 / 14 متر مىشود كه به وسيله طاقهائى محصور شده است . اين طاقها را جرزها و يا ستونهاى راستگوشه‌اى نگهدارى ميكنند . يك در ورودى كه در طرفينش دو اتاق مربع‌شكل قرار گرفته است به قسمت شرقى حياط منتهى مىشود . در طرفين شمالى و جنوبى حياط 5 اتاق مربع‌شكل در كنار هم بطور رديفى ساخته شده است . همهء ديوارها تيغه‌هائى را به ضخامت يا پهناى 2 / 1 متر دربر دارند كه چنين مىرساند طبقهء ديگرى بر روى آن ديوار قرار داشته كه قبلا فروريخته است . قسمت غربى اين بنا كاملا از قسمت‌هاى ديگر متمايز و متفاوت ساخته شده بوده است . در مركز پىهاى عظيم ساختمانى به درازاى 12 متر و پهناى 9 متر قرار داشته كه ستونهاى قطورى به قطر 2 / 2 متر را شامل ميشده است . نماى موجود بنا كاملا اين عقيده را تائيد مىكند كه ستونها شبيه برج محافظت بوده و شايد وزن قابل ملاحظهء هم داشته است . در اطراف برج يك سرى اطاقهاى سرپوشيده و دو حياط مستطيل شكل قرار داشته است . اين ساختمان شباهتى به هيچ‌يك از بناهاى