سيراف ( بندر طاهرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٥

« داستان تولد كيخسرو و پادشاهى او »

اگر پادشاهى بود در گهر * بيايد كه نيكى كند تاجور

سزد گر گمانى برد بر سه چيز * كز اين سه گذشتى چهار است نيز

پند و اندرز كاووس به كيخسرو :

هنر با نژاد است و با گوهر است * سه چيز است و هر سه به بند اندر است

گهر آنكه با فر يزدان بود * نيازد به بد دست و بد نشنود

نژاد آنكه باشد ز تخم پدر * سزد كاردان تخم پاكى ببر

هنر آنكه آموزى از هر كسى * بكوشى و پيچى ز رنجش بسى

چو اين هر سه يا بى خرد بايدت * شناسندهء نيك و بد بايدت

چو اين چار با يكتن آيد بهم * بياسايد از آز و از رنج و غم

مگر مرگ كز مرگ خود چاره نيست * وزو تيزتر نيز پتياره نيست

داورى و دادگرى كيخسرو بهنگام شاهى او نقل مجالس شد ، زيرا او پس از شاه شدن ( ش 60 و 61 ) ريشهء ستم را از كشور ايران كند و همهء ويرانه‌ها را آباد ساخت و كشورش را مانند بهشتى سرسبز و خرم و عارى از كينه ساخت ، كيخسرو براى نيايش خداوند به آتشكدهء آذرگشسپ در آذربايجان رفت و پس از بازگشت از آتشكده با نياى خود كاووس شاه و رستم دستان ملاقات كرد و از هر درى سخن بميان آمد :

چو كيخسرو آن شاه بر گاه شد * جهان يكسر از كارش آگاه شد

بگسترد گرد جهان داد را * بكند از زمين بيخ بيداد را

هر آنجا كه ويران بد آباد كرد * دل غمگنان از غم آزاد كرد

از ابر بهارى بباريد نم * ز روى زمين زنگ بزدود و غم

زمين چون بهشتى شد آراسته * ز داد و ز بخشش پر از خواسته

همه بوم ايران سراسر بگشت * بآباد و ويرانى اندر گذشت

هر آن بوم و بركان نه آباد بود * تبه بود و ويران ز بيداد بود

درم داد و آباد كردش ز گنج * ز داد و ز بخشش نيامد برنج

بر شهر بنشست و بنهاد تخت * چنانچون بود مردم نيكبخت

همان بد ره و جام مى خواستى * بدينار گيتى بياراستى

وز آنجا سوى شهر ديگر شدى * همان با مى و تخت و افسر شدى

چنين تا در آذرآبادگان * بشد با بزرگان و آزادگان

همى خورد باده همى تاخت اسب * بيامد سوى خان آذرگشسب

جهان‌آفرين را ستايش گرفت * به آتشكده بر نيايش گرفت

بيامد خرامان از آنجايگاه * نهادند سر سوى كاووس شاه