سيراف ( بندر طاهرى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣١
نظر دانشمندان دربارهء قبور سنگى و دخمه‌هاى سيراف و مقايسهء آنها با قبور سنگى نقاط ديگر
نوع ديگر كه جهت شرقى - غربى داشته متعلق به يهوديان ساكن سيراف بوده است .
* * * از نوشته پروفسور لوئى واندنبرك كه در سال 1961 در مجله « ايران باستان »
Iranica Antiqua 1961
نوشته نتيجه‌گيرى مىشود كه اين قبور مربوط به يهود است و از نوشته‌هاى استاد سيد محمد تقى مصطفوى كه در مجله گزارشهاى باستانشناسى جلد سوم و كتاب اقليم پارس نوشته چنين برمىآيد كه ايشان ضمن رد نظريه واندنبرك نتيجه گرفته است كه اين قبور اسلامى است و مربوط به دورهء ديلميان است يا پيش از آن‌كه دوران ساسانى باشد و اقوامى كه در اين قبور دفن شده‌اند زرتشتى بوده‌اند . و دكتر وايت هوس نيز فقط اشاره به وجود قبرستانها كرده و اظهار داشته است كه اين قبور اسلامى است ولى دليلى ندارد كه آن را ثابت نمايد « 1 » .
آقاى احمد اقتدارى نيز وجود اين قبور را به دورهء ساسانى احتمال ميدهد و عقيده ديگران را تا حدودى در كتاب خود « 2 » رد مىكند و ميگويد : « اين قبور اسلامى نيست و مربوط به يهوديان نيز نميباشد » اكنون نوشته‌ها و اظهار نظرات محققين را عينا نقل كرده و سپس نتيجه‌گيرى ميكنيم :
« دهانه غارهائى كه در دامنه تپه‌ها واقع است پر از دخمه‌هاى
( 1 ) - خوشبختانه در آخرين فصل حفارى سيراف ( فصل ششم ) كه در زمستان سال 1351 انجام گرفت آقاى دكتر وايت هوس دليل قانع‌كننده‌اى مبنى بر اسلامى بودن اين قبور پيدا كرده است بطوريكه در حفارى تكميلى كارگاه G و O به تعداد قابل ملاحظه‌اى از اين نوع قبور برخورده كه در پائين صخره‌سنگها كنده شده‌اند و در جوار آنها آثار و بناهاى اسلامى يافته است . ولى مسلما تأئيد نكرده است كه اجسادى كه در اين قبور دفن شده‌اند مسلمان بوده‌اند يا نه . در آخر اين بخش خلاصهء گزارش آخرين فصل حفارى سيراف چاپ شده است بويژه تغيير عقيده‌اى كه دكتر وايت هوس در مورد زمان بناهاى قديمى سيراف داده است درخور مطالعه مىباشد . ( 2 ) - آثار شهرهاى باستانى سواحل و جزاير خليج فارس و درياى عمان شماره 65 از انتشارات انجمن آثار ملى سال 1348 چاپ تهران تأليف آقاى احمد اقتدارى .