سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى ) — الصفحة ٦٠٤
مشخصات كلى سنگ مزارهاى كوهپايه‌اى منطقه گرگان
بخش سوم
بخش سوم
مشخصات كلى سنگ مزارهاى كوهپايه‌اى منطقه گرگان
مشخصات كلى سنگ مزارهاى كوهپايه‌اى منطقه گرگان
از سمت شرق گرگان تاريخى يعنى حوالى گليداغ و گاليكش تا سمت غرب يعنى بندر گز و ليوان ، بخش كوهپايه‌اى اين منطقه محسوب مىشود . اين بخش مملو از گورستان‌هاى قديمى با سنگ مزارهاى بسيار باارزش است كه متاسفانه قسمت اعظم آن در حال نابودىاند .
در اين خطه كوهپايه‌اى همچون مناطق كوهستانى و دشتى ، گورستان‌ها اكثرا در حاشيه گنبد و بارگاه يا زيارتگاه‌هائى واقع شده‌اند كه در بين عامه مردم مورد توجه بوده‌اند . بدين سبب خود گنبد و بارگاه‌ها ، صندوق‌هاى روى مرقدها و درب‌هاى متعدد آن‌ها داراى كتيبه‌هاى باارزشى بودند كه در شرايط فعلى فقط بخشى از آن‌ها باقى مانده‌اند .
سنگ مزارهاى اين قبرستان‌ها بطور عمده به سه دسته اشراقى ، نيمه‌اشرافى و معمولى تقسيم مىگردند . انواع اشرافى آن‌ها بسيار پركار و از نظر هنرى داراى حكاكى و حجارىهاى گل و بوته ، خطوط هندسى ، چند ضلعىها ، ختائىها ، اسليمىها و خطوط زيباى ثلث ، نسخ و نستعليق هستند .
از نظر جنس و فرم بر سه نوع عمده تقسيم مىشوند :
1 - سنگ‌هاى بزرگ صندوقى ( گهواره‌اى ) كه به احتمال زياد به صورت آماده و سفارشى از نقاط ديگر به اين نقطه حمل مىشده‌اند و يا خطاطان خوشنويس و حكاكان حرفه‌اى بومى بر روى آن‌ها كار مىكردند .
2 - لاشه‌سنگ‌هاى جداشده از كوه‌هاى منطقه كه البته نوع اشرافى ، بزرگ و پركار آن‌ها همانند نوع صندوقى به صورت سفارشى و آماده از جاى ديگر به اين ناحيه حمل مىشده‌اند .