سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى ) — الصفحة ١١٠٥
اعتقادات مردم نسبت به خواجه خضر
شمال آن‌را به راحتى آبيارى مىنمود . در مواقع پرآب هم شدت آب به حدى بود كه يك انسان را به راحتى با خود مىبرد . در وقفنامه مدرسه آقا محمد محسن موسوى استرابادى ( مدرسه محسنيه فعلى ) به سال 1296 ه از : « حقابه رودخانه قدمگاه خضر » نام برده شده است . 13 وجود اين آب و نيز « قلقل‌چشمه » ، « او شرشر » ( آبشار ) ، يك استخر و فضائى مشجر در حاشيه اين رودخانه ، محيط بسيار مصفائى را بوجود آورده بود طورى كه اهالى شهر در اوقات فراغت بويژه در ايام تعطيل به آنجا پناه مىبردند . اين محيط تا دهه سى خورشيدى و اواخر دوره رضا شاه هنوز مورد استفاده مردم بود .
اعتقادات مردم نسبت به خواجه خضر
اعتقادات مردم نسبت به خواجه خضر
در گذشته اعتقاد به حضرت خضر در فرهنگ عامه مردم ايران جايگاه ويژه‌اى داشت طوريكه در جاىجاى اين مرزوبوم هر قوم و ناحيه‌اى مسائلى خاص را به دو منتسب نموده بودند . به اعتقاد مردم شمال ايران خضر پيامبرى بود كه حيات جاويدان داشت ، راهنماى گمگشتگان بيابان‌ها ، برآورنده حاجات و يارىدهنده نيازمندان و درماندگان بود . در غرب و جنوب ايران ، مردم علاوه بر اعتقادات يادشده ، خضر به صورت يكى از نمادهاى ذهنى نيازهاى مادى در فعاليت‌هاى توليدىشان مثل بركت توليدات كشاورزى ، حافظ دام‌ها ، بركت‌دهنده فرآورده‌هاى دامى ، حامى كشتىها و صيادان ، دارنده شكار كوهستان‌ها و صاحب آب‌ها و چشمه‌ها محسوب مىشد . در حوزه كرمان سيماى اسطوره‌اى - مذهبى خضر مبتنى بر دامپرورى و كشاورزى بود و او را حامى گوسفندان و شير آن‌ها ميدانستند .
مثلا در « محمدآباد مسكون » در حوالى جيرفت گندم نذرى جدا براى خضر مىكاشتند و يا گوسفند نر را نذر خضر مىكردند . در بسيارى از روستاهاى ديگر بركت خرمن را مربوط به خضر مىدانستند و بعضى از دراويش را خضر شكل تغيير داده مىناميدند و بر سر خرمن سهمى به آن‌ها مىدادند .
در بسيارى از نقاط فارس نقش خضر بيشتر در توليدات كشاورزى نماد مىيافت و افسانه‌هاى مختلفى داشت . از جمله آنكه اگر خضر عصايش را به محصول يا خرمن خانواده‌اى مىزد باعث ازدياد و بركت آن‌ها مىشد . بعلاوه قدمگاهى هم در قصر الدشت شيراز هنوز به چشم مىخورد كه عوام سنگى را كه جاى دست يا پائى روى آن ديده مىشود ، متعلق به خضر مىدانند .