سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى ) — الصفحة ١٠٦٠
گورستان تاريخى سفيدچاه
گورستان تاريخى سفيدچاه
گورستان تاريخى سفيدچاه
سفيدچاه يكى از روستاهاى بخش يانه‌سر شهرستان بهشهر است كه در ارتفاعات جنوبى شهر بندرگز استان گلستان هم واقع مىگردد . به همين جهت اين ناحيه كوهستانى از گذشته دور تاكنون محل اطراق اقوام و جمعيت‌هاى گوناگون مازندران ( مخصوصا هزار جريبىها ) و استراباد محسوب مىشد و اهالى اين دو ايالت تاريخى مردگان خود را در اين گورستان دفن هم مىكردند . رابينو كنسول انگليس در رشت كه دوبار در سال‌هاى 1288 و 1289 خورشيدى به منطقه مازندران و استراباد سفر نموده بود ، در اين‌باره مىنويسد : « . . . انزان ( حدود بندر گز فعلى ) در غرب ايالت استراباد واقع شده و بيشتر اهالى آنجا در فصل گرما به ييلاق‌هاى هزار جريب ميروند . در اينجا امامزاده‌اى بنام سفيدچاه هست كه معمولا هر سال سكنه محل انزان يعنى نوكنده ، جفاكنده ، گز ، ولفرا ، سرمحله ، سرطاق ، گلفرا ، باغو و كاركنده چند روزى را در آنجا مىگذرانند » . 66 نقاطى را كه در منطقه انزان رابينو از آن نام برده هم‌اكنون جزء شهرستان بندر گز يعنى يكى از مناطق غرب استان گلستان ( گرگان تاريخى ) محسوب مىشوند .
براى دسترسى به روستاى سفيدچاه و گورستان قديمى آن ، از دو راه مىتوان به آنجا رسيد . 1 - از شهر نوكنده در سه كيلومترى بندر گز . 2 - از بخش گلوگاه در نزديكى بندر گز .
گورستان تاريخى مورد نظر در حاشيه همين روستاى سفيدچاه واقع شده كه قبور و سنگ مزارهاى آن در سال 1381 خورشيدى توسط تيمى از كارشناسان ميراث فرهنگى مازندران هم مورد بررسى و مستندسازى قرار گرفتند . به اعتقاد آن‌ها چند هزار سنگ مزار در قبرستان‌هاى مختلف اين منطقه كوهستانى پراكنده‌اند كه تعدادى از سنگ‌هاى آن‌ها متعلق به قرن 6 ه ( عصر خوارزمشاهيان ) هستند . اين نگارنده نيز در سال 1382 پس از حضور در منطقه و بررسى اين گورستان ، در مورد سنگ مزارهاى آن به اين نتايج كلى رسيد :
1 - اين قبرستان يكى از قديمىترين و باارزش‌ترين گورستان‌هاى دو ايالت تاريخى طبرستان ( مازندران ) و گرگان محسوب مىشود كه اگر به شيوه حفارى علمى و كندوكاو مورد توجه يك تيم سازمان‌يافته ميراث فرهنگى مركز قرار گيرد ، احتمال دستيابى به سنگ مزارهاى مربوط به قرون اوليه هجرى بسيار زياد است .
2 - هرآنچه را كه در مورد علت حضور گورستان‌هاى كوهستانى و تاريخى در منطقه