دائرة المعارف گياه درمانى ايران — الصفحة ٥٤٦
يرقان نوزادان
شاهتره مخلوط كنيد و بخوريد .
* سرهاى مارچوبه را در هاون بكوبيد و شيره بكشيد تا مدتى بماند ، پس از آنكه ته‌نشين شد ، آن را صاف كنيد و در مقابل هر 100 گرم آن 180 گرم شكر اضافه و در بن‌مارى بجوشانيد و مرتب هم بزنيد تا قوام آيد . در بطرى سربسته بريزيد و در جاى خنك نگهداريد و صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك قاشق سوپ‌خورى از آن را بخوريد .
* هر روز گل بنفشه و عناب را به وزن مساوى بجوشانيد ، بعد مقدارى ترنجبين و شير خشك را در آب صاف‌كرده‌ى آن شيره بكشيد . به اندازه‌ى آب آن ، آب هندوانه مخلوط كنيد و بنوشيد .
* هر روز 20 گرم گل گندم را در يك ليتر آب بجوشانيد و آن را در طول روز به مرور بنوشيد .
* هر روز 30 گرم برگ خشك مو را در يك ليتر آب بجوشانيد و آب صاف‌كرده‌ى آن را به مرور بنوشيد .
* هر روز 10 گرم گل گاو زبان را در يك ليتر آب بجوشانيد و آب صاف‌كرده‌ى آن را به مرور بنوشيد .
* ريشه‌هاى دو ساله‌ى جعفرى كه در حرارت كوره به سرعت خشك شده باشد ، 40 گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و بنوشيد .
* يك هفته هر روز آب ترب و بعد از آن 3 روز هم جوشانده‌ى پوست خيار بخوريد .
* آب ليموشيرين را با سكنجبين ، ترنجبين و شيرخشت مخلوط كنيد و بخوريد .
* آب هويج را با آب‌ليمو مخلوط كنيد ، بعد كمى آب پياز و عسل به آن اضافه كرده و بخوريد .
* بيست گرم آب برگ و ساقه‌ى تازه‌ى ترب را با نمك بخوريد .
* يك هفته هر روز آب مرغ بخوريد .
* روز اول 5 عدد ماهى ريز چشمه يا رودخانه را بگيريد و روى خشكى انداخته و پس از مردن بشوييد و بخوريد . روز دوم 6 عدد و هر روز يكى اضافه كنيد تا روز دهم ، از روز يازدهم هر روز يكى كمتر بخوريد تا به 5 عدد برسد . بيمارى بر طرف مىشود .
* مرزه‌ى پخته را بكوبيد و در حمام به بدن به‌ماليد و پس از مدتى صبر كردن دوش بگيريد .
* برگ كلم‌پيچ را در آب‌ليمو مخلوط كنيد و بخوريد .
* عرق بيد ، عرق كاسنى ، عرق شاهتره و عرق تمشك را به مقدار مساوى مخلوط كنيد . هربار به يك ليوان بزرگ آن 1 مثقال تخم خرفه اضافه و بخوريد و روزى سه بار اين كار را انجام دهيد .
* پانزده تا چهل گرم برگ تازه‌ى آرتيشو را در يك ليتر آب جوش دم كنيد و قبل از هر وعده غذاى روزانه سه فنجان از آب آن را بنوشيد .
* برگ كاسنى تازه را بكوبيد و آبش را بگيريد و بخوريد تا 40 روز اين كار را ادامه دهيد .
* چهل تا پنجاه گرم برگ‌هاى آرتيشو را دو هفته در يك ليتر سركه بخيسانيد و روزى سه فنجان از آن را به نوبت بنوشيد .
* سى تا پنجاه گرم شاهتره را در يك ليتر آب جوش دم كنيد و روزى دو فنجان از آب آن را بنوشيد .
* گل سرخ و تباشير هندى از هركدام 5 مثقال ، تخم خرفه و تخم كاسنى از هركدام 3 مثقال ، ريوند چينى و تخم كرفس از هركدام 2 مثقال همه را جوشانده و صاف كنيد ، بعد چهارتخمه را شيره بكشيد و به آب آن اضافه كنيد و 5 روز صبح ناشتا به تدريج ميل فرماييد .
* هر روز آلوچه‌ى خشك ، آلوى بخارا ، تمر هندى ، مويز ، بارهنگ ، شاهتره ، تاج‌ريزى و ريوند چينى را بجوشانيد ، بعد مغز فلوس ساييده را به صاف‌كرده‌ى آن بيفزاييد ، سپس با آب كاسنى و سكنجبين مخلوط و بخوريد .
* بابونه‌ى شيرازى ، مغز ناخنك ، گل بنفشه و برگ درخت بيد همه را جوشانده و آب آن را در وان ريخته و در آن بنشينيد .