دائرة المعارف گياه درمانى ايران — الصفحة ٤٦٦
درمان اسهال
* مقدارى زيره را در سركه بخيسانيد بعد از سركه خارج كرده و برشته كنيد سپس آن را بساييد و كفلمه كنيد .
* ريشه‌ى خطمى را كوبيده و بجوشانيد . آب آن را صاف كنيد سپس مقدارى بارهنگ در آن بريزيد و بخوريد . ( اين نسخه براى زنان حامله مضر است . )
اسهال رطوبى با قرقر شكم : در اين موارد بايد كرويا ، زيره سبز ، زيره سياه و بلوط را در سركه بخيسانيد بعد از سركه خارج كرده و بكوبيد و پس از هر غذا يك قاشق شربتخورى از آن ميل كنيد .
* كندر خوراكى ، ميخك ، هل قراب ، جوز هندى و زنجبيل از هركدام 1 مثقال مخلوط و بكوبيد . با 200 گرم عسل تركيب كنيد و پس از هر غذا يك قاشق شربتخورى ميل فرماييد .
* بلوط ، عفض ، تخم گشنيز بوداده ، زيره ، زنيان ، تخم كرفس و كندر خوراكى از هركدام 10 گرم را با 30 گرم سماق بدون هسته مخلوط كنيد و بكوبيد ، پس از هر غذا يك قاشق شربتخورى از آن را كفلمه كنيد .
* گل ارمنى عفض ، پوست سبز پسته ، گلنار فارسى ، فوفل و جفت از هركدام 1 مثقال مخلوط و 4 قسمت كنيد . هر قسمت را يك روز بجوشانيد و آب صاف‌كرده‌اش را صبح و شب بنوشيد .
* خلال نارنج ، بسد ، تخم گشنيز ، گلنار فارسى و كندر خوراكى از هركدام 10 گرم ، سماق 50 گرم همه را نرم بكوبيد بعد با 200 گرم گل قند مخلوط كنيد و پس از هر غذاى روزانه يك قاشق غذاخورى ميل كنيد .
* كرويا ، زيره سياه ، تخم گشنيز و بلوط از هركدام 10 گرم ، زيره‌ى سبز 20 گرم همه را در سركه ريخته و پس از مدتى خارج كنيد بعد نرم بكوبيد و بعد از هر وعده غذا يك قاشق شربتخورى ميل كنيد .
اسهال از صفرا و بلغم : اگر اسهال از صفرا و بلغم باشد علائم آن زردى مدفوع توأم با بلغم ، درد ، قرقر شكم مىباشد . اين علائم بيشتر در كسانى مشاهده مىشود كه ميوه‌هاى خام مانند آلوچه ، آلو ، زردآلو ، آلبالو و از اين قبيل زياد مصرف مىكنند .
براى درمان آن پوست هليله‌ى زرد و گلنار فارسى از هركدام 10 گرم ، تخم مورد 5 گرم و سماق 40 گرم همه را مخلوط بكوبيد . به شش قسمت مساوى تقسيم كنيد و صبح و شب هر مرتبه يك قسمت از آن را با آب ترشك مخلوط كنيد و ميل فرماييد .
اسهال صفراوى : اگر اسهال از صفرا بود از سنجد ، آلبالو ، سيب ترش ، شربت سيب استفاده كنيد . شير بز و برنج و سماق و ماست شيرين تازه ميل كنيد . همچنين شكوفه‌ى بالنگ را دم كنيد و آبش را بنوشيد .
* سيب ترش خشك كرده را نرم بكوبيد بعد بو دهيد سپس با آب انار مخلوط كنيد و بخوريد .
اسهال فشاردار : درصورتىكه به اسهال فشاردار مبتلا شده‌ايد از خوردن گوشت ، چربىجات ، سبزيجات خام ، آجيل ، آبجو ، آلو ، آلوچه ، شير ، سركه ، قند و شكر ، غذاهاى مانده ، آب سرد همچنين از فكر كردن و عصبانيت پرهيز كنيد .
به عنوان درمان كته برنج با ماش پوست‌كنده را با ماست شيرين تازه يا ماست كيسه انداخته ميل كنيد .
* پنج سير سماق را در دو ليتر آب بجوشانيد تا يك سوم از آب باقى بماند و آن را صاف و بعد از هر غذا نيم ليوان بنوشيد .
* چاى معمولى ، چاى سبز ، چاى سفيد ، جفت و مازو از هركدام 5 گرم بجوشانيد بعد آب آن را صاف كرده و روزى سه مرتبه هربار يك فنجان بنوشيد .
* 5 روز هربار مقدارى بهمن پيچ را بجوشانيد و آبش را بنوشيد .
* علف مخلصه ، پوست سبز پسته ، خلال نارنج و بهمن پيچ از هركدام 1 مثقال مخلوط كنيد و بجوشانيد بعد آب آن را صاف و شيرين كنيد و بنوشيد .
* هسته‌ى خرما و نخود الوند را بساييد بعد با روغن زيتون خمير كرده و حب‌هايى به صورت گلوله و به